2-5-1-12-ویلیام فاین36
2-6-پیشینه تحقیق37
فصل3 : روش تحقیق42
3-1-مقدمه43
3-2-روش تحقیق44
3-3-روشها و ابزار جمعآوری اطلاعات46
3-4-نمودار فرآیند تحقیق46
3-5-جامعه و نمونه آماری48
3-6-سوالات و فرضیههای تحقیق48
3-7-تشریح آزمونهای آماری تحقیق49
3-7-1-آزمون شاپیرو-ویلک50
2-7-3-آزمون تی تک نمونهای51
3-7-3-آزمون علامت52
3-7-4-تشریح روش آنتروپی شانون53
3-8-خلاصه فصل55
فصل4: تجزیه‌وتحلیل دادهها56
4-1-مقدمه57
4-2-آمار توصیفی58
4-2-1-توصیف داده‌های جمعیت شناختی58
4-2-1-1-بررسی متغیر جنسیت59
4-2-1-2-بررسی متغیر وضعیت تأهل60
4-2-1-3-بررسی متغیر سن61
4-2-1-4-بررسی متغیر سطح تحصیلات62
4-2-1-5-بررسی متغیر وضعیت درآمد63
4-2-1-6-بررسی متغیر سابقه کاری64
4-3-آمار استنباطی65
4-3-1-آزمون فرضیه‌های تحقیق65
4-3-1-1-آزمون فرض نرمال بودن متغیر65
4-4-فرضیه‌های پژوهش66
4-4-1-رتبه بندی هریک از عوامل با استفاده از تکنیک آنتروپی72
فصل5: نتیجه‌گیری و بحث75
5-1-مرور کلی تحقیق76
5-2-نتیجهگیری و پیشنهاد‌های تحقیق77
5-3-محدودیتهای تحقیق79
منابع و مآخذ80
پیوست88
فهرست جداول
جدول ‏21: تعاریف رسمی ارائه‌شده از مفهوم ریسک16

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

جدول ‏22: ابعاد اصلی خطرات شناخته‌شده یک فعالیت ریسکی معین17
جدول ‏41: داده‌های جمعیت شناختی58
جدول ‏42: توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب جنسیت59
جدول ‏43: توزیع فراوانی پاسخگویان بر وضعیت تأهل60
جدول ‏44: توزیع فراوانی پاسخگویان بر سن61
جدول ‏45: توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب سطح تحصیلات62
جدول ‏46 : توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب درآمد63
جدول ‏48: توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب سطح تحصیلات64
جدول ‏49: نتایج آزمون شاپیرو-ویلک متغیرهای موردبررسی66
جدول ‏410: رتبه بندی عوامل موثر در ریسک های آزادراه کنارگذر شمالی مشهد73
فهرست نمودار
نمودار ‏41: نمودار میله‌ای درصد فراوانی پاسخگویان برحسب جنسیت59
نمودار ‏42: نمودار میله‌ای درصد فراوانی پاسخگویان برحسب وضعیت تأهل60
نمودار ‏43: نمودار میله‌ای درصد فراوانی پاسخگویان برحسب سن61
نمودار ‏44: نمودار میله‌ای درصد فراوانی پاسخگویان برحسب تحصیلات62
نمودار ‏45: نمودار میله‌ای درصد فراوانی پاسخگویان برحسب وضعیت درآمد63
نمودار ‏47: نمودار میله‌ای درصد فراوانی پاسخگویان برحسب سابقه کاری64
فصل اول : کلیات پژوهش
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
در این فصل به موضوع تحقیق، فرضیات و پرسش‌های تحقیق پرداخته خواهد شد. سپس روش تحقیق، مراحل انجام کار و مطالعه موردی بیان می‌شود.
بیان مسئله
ارزیابی ریسک یک مفهوم نسبی است و میزان خطر و آسیب‌پذیری را به‌صورت نسبی در نظر می‌گیرد و به‌عنوان روند بخشی و تعیین “اهمیت و احتمال ” اثرات سوء فعالیت‌های بشری و یا فجایع طبیعی تعریف نمود. این روند شامل تشخیص خطرات ، تخمین احتمال وقوع خطرات ،ارزیابی عواقب ،استفاده از دستاوردها و ارائه نتیجه‌گیری است. یک ارزیابی ریسک ایده آل باید همواره شامل معیارهایی مبنی بر موثق بودن برآوردها باشد.
ازآنجایی‌که احداث هر پروژه‌ای اثراتی را بر محیط‌زیست بلافصل خود خواهد گذاشت احداث جاده نیز از این قاعده مستثنا نبوده و علی‌رغم منافع فراوان ، ریسک‌ها و خطرات بالقوه‌ای را دارا می‌باشد که در صورت بالفعل شدن آن‌ها آسیب‌های بسیاری را بر محیط‌زیست تحت تأثیر خود متحمل خواهد کرد.
امروزه حمل‌ونقل یکی از اجزاء مهم اقتصاد ملی محسوب می‌گردد و به دلیل داشتن نقش زیربنایی تأثیر فراوانی بر فرآیند رشد اقتصادی کشور دارد. این بخش دربرگیرنده فعالیت‌هایی است که به شکلی گسترده در تمامی زمینه‌های تولید، توزیع و مصرف کالا و خدمات جریان داشته و در مجموعه فعالیت‌های اقتصادی نقش غیرقابل‌انکاری بر عهده دارد.
شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای با بیش از 90 درصد جابجایی مسافر و بیش از 85 درصد جابجایی کالا، جایگاه ویژه‌ای در حمل‌ونقل ایران داراست. ازاین‌رو وجود شبکه‌ای کارا و ایمن با پوشش و یکپارچگی مناسب، باعث افزایش ظرفیت، قابلیت اعتماد و ایمنی شده و نقش خود را به‌عنوان عامل توسعه‌یافتگی مناطق مختلف کشور به‌خوبی ایفا خواهد کرد. مشکل اصلی سیستم حمل‌ونقل جاده‌ای کشور افزایش سریع حجم تردد در سال‌های اخیر و به‌تبع اشباع شدن بخشی از محورها اصلی کشور می‌باشد. با توجه به اینکه بیشتر محورهای کشور به‌صورت خطی توسعه پیداکرده و شبکه‌های ارتباطی محلی و ملی تشکیل نشده است توزیع بار به سایر محورها ممکن نبوده و نوسازی و بازسازی محورهای موجود را نیز با مشکلات جدی روبه‌رو کرده است.
مدیریت ریسک فرآیندی سامانمند در راستای دستیابی به اطمینان کامل از اجرای مناسب و صحیح یک پروژه و رعایت ضوابط مرتبط با کاهش مخاطرات احتمالی است و می‌توان آن را گامی مؤثر در جهت برنامه‌ریزی ، مدیریت و تصمیم‌گیری مناسب به‌منظور کاهش مخاطرات شناسایی‌شده در مرحله ارزیابی ریسک و جلوگیری از وقوع اثرات احتمالی بر محیط‌زیست ،بهداشت عمومی و سلامت انسان‌ها دانست.هدف اولیه مدیریت ریسک بررسی پتانسیل‌های ریسک یک پروژه و اثرات احتمالی آن بر پارامترهای محیط‌زیست و سلامت و بهداشت عمومی جهت استقرار سیستم مدیریت ریسک می‌باشد.پروژه آزادراه کنارگذر شمالی مشهد از مهرماه سال 1384 و در قالب قانون مشارکت در احداث آزادراه‌ها با استفاده از منابع بخش خصوصی و بانک‌ها و بر اساس مفاد آیین‌نامه اجرایی آن وارد فاز اجرایی گردید با توجه به افتتاح پروژه در سال 91 در حد 95% پیشرفت فیزیکی داشته است.طول این آزادراه 72 کیلومتر می‌باشد که به 4 قطعه تقسیم‌بندی شده است، پیمانکار این پروژه شرکت مسکن و عمران قدس رضوی می‌باشد،تعداد خطوط عبور 4،عرض کلی آزادراه 44 متر،عرض آسفالت 23 متر،نوع آسفالت- گرم،سرعت طرح 110 کیلومتر بر ساعت می‌باشد.مشخصات این پروژه به شرح زیر می‌باشد:
تعداد پل‌های رودخانه‌ای 9 عدد است
تعداد پل‌های گذرگاهی 44 عدد
تعداد تقاطع‌های غیر هم‌سطح 6 عدد
تعداد پل‌های با دهانه بیش از 10 متر 38 تا می‌باشد
تعداد پل‌های با دهانه کمتر از 10 متر 183 تا می‌باشد ، مجموعه دهانه پل‌ها (متر) :1708
اهمیت و ضرورت پژوهش
یکی از فعالیت‌های کشورهای درحال‌توسعه برای ساخت زیربناهای اقتصادی خود، اجرای طرح‌های عمرانی زیر بنایی است که سالانه بخش عمده‌ای از بودجه کشور را به خود اختصاص می‌دهد و لذا برنامه‌ریزی اصولی در خصوص این طرح‌ها از ملزومات و ضروریات بوده تا بتوان کمترین نسبت هزینه به بهره‌وری را از آن استحصال نمود. هرساله بخش عظیمی از اعتبارات و منابع مالی کشور، صرف سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بزرگ عمرانی و زیر بنایی می‌شود. مهم‌ترین شاخص موفقیت این پروژه‌ها علاوه بر دستیابی به اهداف موردنظر و مقرون‌به‌صرفه بودن، اتمام آن در زمان پیش‌بینی‌شده می‌باشد. تأخیر در پروژه‌های عمرانی به دلیل پیچیدگی خاص آن‌ها امری غیرقابل‌انکار است، به‌طوری‌که مطالعات انجام‌گرفته نشان می‌دهد که اغلب پروژه‌های ساخت در دنیا با حدود بیش از 50 درصد افزایش زمان مواجه می‌شوند. تأخیر در پیشرفت کار، علاوه بر آن‌که موجب طولانی شدن زمان اجرا و صرف هزینه‌های قابل‌ملاحظه‌ای برای راه‌اندازی مجدد یا تکمیل آن‌ها می‌گردد، به تحمیل هزینه فرصت ازدست‌رفته بر بخش‌های اقتصادی و نیز توجیه‌ناپذیر شدن طرح در مراحل بعد نیز منجر می‌شود؛ به‌عبارت‌دیگر، گذشت زمان و تحولات فن‌آوری و تغییر شرایط محیطی و اجتماعی، ممکن است طرح‌هایی را که در یک مقطع زمانی دارای توجیه فنی و اقتصادی بوده‌اند، در شرایط جدید توجیه‌ناپذیر سازد. عدم تحقق زمانی پروژه‌ها با ایجاد موانع و مشکلات بسیار در ایجاد بستر مناسب برای آغاز طرح‌های جدید، کشور را با لطمات جدی مواجه می‌سازد. همچنین به دلیل رابطه مستقیم میان زمان و هزینه اجرای پروژه، افزایش زمان اغلب منجر به افزایش هزینه‌ها می‌شود. از سوی دیگر، تأخیر در پروژه‌های ساخت می‌تواند بر اهداف کیفی آن‌ها نیز تأثیر داشته باشد و مجریان پروژه به‌منظور جلوگیری از جریمه‌های ناشی از تأخیرات غیرمجاز و تکمیل پروژه در موعد مقرر، روند اجرای پروژه در یک بازه زمانی را تسریع کنند که در بعضی موارد برای دستیابی به این هدف، کیفیت اجرای پروژه به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد. لذا بررسی عوامل به وجود آورنده تأخیرات و تعیین تأثیر هر یک از آن‌ها بر اهداف اصلی پروژه یعنی زمان، هزینه و کیفیت می‌تواند کمک بزرگی به مدیریت، برای انجام هر چه‌بهتر پروژه‌های آتی بکند و با شناسایی مهم‌ترین ریسک‌های موجود در پروژه‌ها، می‌توان راهکارهای مفیدی را جهت کاهش یا حذف آن‌ها ارائه نمود.
فرضیات پژوهش
عوامل طبیعی در ایجاد ریسک‌های زیستی و انسانی در منطقه مؤثر می‌باشند.
جاده موردمطالعه یکپارچگی زیستگاه و امنیت حیات‌وحش را به مخاطره می‌اندازد.
خطای انسانی و نقص فنی خودروها در ریسک جاده‌ای دارای سهم قابل‌توجهی می‌باشد.
سؤالات پژوهش
آیا عوامل طبیعی در ایجاد ریسک‌های جاده کنارگذر مشهد تأثیر دارد؟
آیا جاده موردمطالعه بر یکپارچگی زیستگاه و امنیت زیستگاه تأثیر دارد؟
آیا خطاهای انسانی در ریسک جاده‌ای نقش دارد. ؟
اهداف پژوهش
به‌طورکلی هدف نهایی از پیاده‌سازی و اجرای فرایند مهندسی ریسک، متابعت و یا عدم تطبیق عامل‌های خطر از حدود منطقی و معقول کنترل ریسک است در این پایان‌نامه هدف اصلی: ارزیابی ریسک محیط‌زیستی آزادراه کنارگذر شمالی مشهد، می‌باشد.
اهداف فرعی
شناسایی مخاطرات زیستمحیطی؛
انجام فرایند ارزیابی ریسک و کمی سازی ریسک‌ها در طول مسیر جاده موردمطالعه و تعیین بازه‌های پرخطر در مسیر؛
ارائه روش‌های کنترل، کاهش یا حذف ریسک‌های موجود در منطقه مطالعاتی؛
ارائه برنامه مدیریت ریسک؛

قلمرو پژوهش
قلمرو مکانی پژوهش
تمامی شهر مشهد به‌عنوان محدوده مکانی پذیرفته‌شده‌اند و محقق می‌بایست تحقیـق خـود را روی افراد همین جامعه صورت دهد.
قلمرو زمانی پژوهش
نمونه‌های این پژوهش در بهار سال 1394 جمع‌آوری گردید.
قلمرو موضوعی پژوهش
قلمرو موضوعی این پژوهش بررسی ارزیابی ریسک زیست‌محیطی در ایران می‌باشد.
ساختار فصول پایان‌نامه
این پایان‌نامه از پنج فصل تشکیل‌شده است. در فصل اول، کلیات پژوهش شامل شرح موضوع پژوهش و منطق پشتوانه آن، زمینه پژوهش، دامنه پژوهش، پرسش‌های پژوهش، اهداف و ضرورت‌ها و مزایای پژوهش موردبررسی قرارگرفته است. فصل دوم مبانی نظری پژوهش در مورد مفاهیم متغیرهای پژوهش و همچنین پیشینه تجربی پژوهش موردبررسی قرار می‌گیرد. به دنبال آن در فصل سوم توضیحاتی درباره روش تحقیق است که در آن به جامعه آماری، تعیین حجم نمونه، روش نمونهگیری، روش‌های پایایی و روایی پرسشنامه، روش‌های تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و… ارائه‌شده است. در فصل چهارم، به تجزیه‌وتحلیل داده‌ها که توسط پرسشنامه جمع‌آوری‌شده است و همچنین آزمون فرضیه‌ها پرداخته می‌شود. درنهایت در فصل پنجم به نتایج، یافتهها، برداشت‌های حاصل از تحلیلها، دستاوردها و پیشنهاد‌های تحقیقات آتی اختصاص‌یافته است.
فصل دوم : ادبیات ، مبانی نظری و پیشینه تحقیق
فصل دوم
ادبیات ، مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه
پیشرفت‌های صنعتی، برنامه‌های توسعه و پروژه‌های زیربنایی باوجود تمامی مزایا و منافعی که برای انسان به همراه داشته است، سرمنشأ بسیاری از مخاطرات، ریسک‌ها و نارسایی‌های قابل‌توجهی بوده‌اند. بروز حوادث متعدد در فرآیندها که به وقوع فجایع انسانی و محیطی می‌انجامد، متخصصان را بر آن داشته که برای برآورد فرکانس و پیامد این‌گونه حوادث به رهیافت‌های احتمال گرا ازجمله ارزیابی ریسک زیست‌محیطی روی‌آورند. ارزیابی ریسک زیست‌محیطی فرآیند سامانمند ارزیابی اثرات سوء بالقوه فعالیت‌ها و آلودگی‌های فیزیکی و شیمیایی ناشی از آن‌ها بر انسان‌ها، گیاهان، جانوران و به‌طورکلی اکوسیستم‌ها است. روش‌های متعددی جهت ارزیابی ریسک زیست‌محیطی وجود دارد که در این فصل مروری بر آن‌ها خواهیم داشت؛ اما قبل از آن باید با مفهوم عدم قطعیت، ریسک و ارزیابی ریسک آشنا شویم به این منظور توضیحاتی نیز پیرامون این مباحث خواهیم داشت.
ارزش و عدم قطعیت
بر اساس فرض اصلی مدیریت ریسک، هر واحد اقتصادی، اعم از انتفاعی یا غیرانتفاعی و یا حتی دولتی، به‌منظور ایجاد ارزش برای ذینفعان خود به وجود آمده است. کلیه شرکت‌ها با عدم قطعیت روبهرو هستند و یکی از چالش‌های مدیریت این است که چه مقدار عدم قطعیت را بپذیرد به‌طوری‌که ارزش ثروت ذینفعان رشد یابد. عدم قطعیت هم در مورد خطر و هم فرصت، همراه با احتمال از دست دادن یا افزایش ارزش مطرح می‌شود(شهرکی؛ صوفیان و دهمرده، 1392). مدیریت ریسک مدیر را قادر می‌سازد علیرغم وجود عدم قطعیت و ریسک‌ها و فرصت‌های وابسته به آن، واحد اقتصادی را به‌صورت مؤثر اداره نموده و بدین ترتیب ظرفیت ایجاد ارزش شرکت را افزایش دهد. شرکت‌ها در محیطی فعالیت می‌کنند که عواملی از قبیل جهانی‌شدن، فناوری، تجدید ساختارها، تغییر بازارها، رقبا و مقررات منجر به عدم قطعیت می‌شوند. عدم قطعیت، ناشی از عدم توانایی تعیین ارتباطاتی است که بین رویدادهای مختلف و اثرات مربوط به آن‌ها به وقوع خواهد پیوست. به‌علاوه عدم قطعیت در گزینه‌های راهبردی واحد اقتصادی مشاهده و ایجاد می‌شود. برای مثال، راهبرد رشد یک واحد اقتصادی بر مبنای توسعه فعالیت به کشور دیگر تهیه‌شده است. این راهبرد انتخاب‌شده مخاطرات و فرصت‌های مرتبط باثبات سیاسی کشور موردنظر، منابع، بازارها، کانال‌ها، ظرفیت‌های نیروی کار و هزینه‌ها را ارائه می‌کند(شخص نیایی؛ رضایی و محمدرضایی، 1385).
ارزش در اثر تصمیمات مدیریت راجع به کلیه فعالیت‌ها -بر اساس راهبرد تنظیم‌شده برای عملیات روزانه واحد اقتصادی- ایجاد، حفظ و یا کاهش می‌یابد. ایجاد ارزش از طریق به خدمت گرفتن کلیه منابع، شامل نیروی انسانی، سرمایه، فناوری و اعتبار و در مواردی که عواید حاصله بیش از منابع مصرفی باشد، اتفاق می‌افتد. حفظ ارزش زمانی رخ می‌دهد که ارزش ایجادشده، مبالغ سایر موارد، سطح کیفی محصول، ظرفیت تولید و رضایت مشتری را پوشش دهد. کاهش ارزش نیز می‌تواند در صورت عدم دستیابی به اهداف تعیین‌شده، به دلیل راهبرد یا اجرای ضعیف آن رخ دهد. ماهیت تصمیم‌گیری در مورد شناسایی ریسک و فرصت، مستلزم توجه مدیریت به اطلاعات مربوط به محیط درونی و بیرونی، استفاده از منابع باارزش و تجدیدنظر در مورد عملیات برای تغییر شرایط می‌باشد. ارزش، زمانی حداکثر می‌شود که مدیریت، راهبرد و اهداف را برای ایجاد یک تعادل بهینه بین اهداف رشد و بازدهی با ریسک‌های مربوط تنظیم نماید و به‌طور کارا و اثربخش منابع را در جهت دستیابی به اهداف واحد اقتصادی بکار گیرد(وندراست و ورمولن،2003). مدیریت ریسک دربرگیرنده موارد زیر می‌باشد:
همسو کردن اشتهای ریسک و راهبرد: در گام نخست، مدیریت اشتهای ریسک واحد اقتصادی را موردتوجه قرار می‌دهد، سـپس برای تعیین اهداف همراه با راهبرد انتخاب‌شده و مکانیسم‌های ارائه‌شده برای مدیریت ریسک‌های مربوطه تنظیم می‌شود. برای مثال، اشتهای ریسک یک شرکت دارویی نسبت به اعتبار علامت تجاری آن پایین است. لذا برای حفظ اعتبـار علامـت تجـاری خود، این شرکت قراردادهایی را امضاء می‌کند تا از سلامت محصولات خود اطمینان حاصل نماید و به‌طور منظم منابع زیـادی را در زمینه تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری می‌کند.
افزایش تصمیمات واکنش به ریسک: مدیریت ریسک نظم و انضباط لازم برای شناسایی و گزینش واکـنش بـه ریـسک (شـامل اجتناب، کاهش، توزیع و پذیرش) را فراهم می‌آورد. برای مثال، مدیریت یک شرکت (کـه عملیـات حمل‌ونقل را خـود انجـام می‌دهد) ریسک‌های اصلی را که در فرآیند تحویل دارد شناسایی می‌نماید که شامل خسارات ناشی از آسیب و صدمه می‌باشد. گزینه‌های موجود شامل کاهش ریسک از طریق استخدام رانندگان جدید و برگزاری دوره‌های آموزشی، اجتناب از ریسک با برون‌سپاری امور حمل و تحویل، سهیم شدن در ریسک با قراردادهای بیمه‌ای و از همه آسان‌تر پـذیرفتن ریـسک موجـود. مـدیریت ریسک روش‌شناسی و فنون اتخاذ این نوع تصمیمات را ارائه می‌کند.
کاهش شگفتی‌ها و زیان‌های عملیاتی: واحدهای اقتصادی به توانمندی و قابلیت افزوده‌ای بـرای شناسـایی رویـدادهای بـالقوه و تعیین واکنش‌ها، شامل کاهش شگفتی و هزینه‌ها یا زیان‌های همبسته با آن‌ها دست می‌یابند. برای مثال یـک شـرکت تولیـدی بخش‌های تولیدی را ردیابی می‌کند و خرابی یا توقف تجهیزات را برآورد می‌کند و انحراف نسبت به میانگین را تعیین می‌نماید. شرکت اثرات توقف یا خرابی تجهیزات را با استفاده از معیارهای ترکیبی و چندگانه ارزیابی می‌کند، شامل زمان لازم جهت انجام تعمیرات لازم، عدم تأمین بهموقع نیازهای مشتریان، ایمنی کارکنان و هزینـههـای برنامه‌ریزی‌شده در روبـهرو بـا تعمیـرات ناخواسته و واکنش‌هایی که بر این اساس برای حفظ برنامهها نشان می‌دهد.
شناسایی و مدیریت ریسک‌های چندجانبه و میان بنگاهی: هر بنگاه با هرمی از ریسک‌های تأثیرگذار بـر بخش‌های متفـاوت سازمان روبه‌رو است. مدیریت تنها نیازمند مدیریت ریسک‌ها به‌طور جداگانه نمی‌باشد بلکه بایـد از تأثیر متقابـل ریسک‌های موجود بر یکدیگر نیز آگاهی داشته باشد. برای مثال، یک بانک، در جریان فعالیت‌های تجاری خـود بـا انـواع ریسک‌ها روبـرو می‌باشد، لذا مدیریت بانک تلاش می‌کند تا با ایجاد و به‌کارگیری یک سیستم اطلاعاتی جامع که دربرگیرنـده اطلاعـات سیستم‌های داخلی و نیز اطلاعات جمع‌آوری‌شده از منابع مربوطه خارجی می‌باشد، چشمانداز جـامعی از ریسک‌های تجـاری موجـود داشته باشد. این سیستم، شرایطی را فراهم می‌آورد که می‌توان با دسترسی به اطلاعات مربوط به دایره، مشتری و یا رقیب، تاجر و حتی سطوح معاملاتی، اقدام به کمی کردن ریسک‌های ناشی از تغییرات در هر یک از این طبقات نمود. این سیـستم بانـک را قادر می‌سازد با جمعآوری و ترکیب اطلاعات مختلف مربوط به گذشته به نحو مؤثرتری نسبت به ریسک‌ها واکنش نشان دهد.
فراهم کردن واکنش‌های جامع به ریسک‌های مرکب: فرآیندهای کسب‌وکار با ریسک‌های ذاتی فراوانـی همـراه می‌باشند و مدیریت ریسک کسب‌وکار قادر است راه‌حل جامعی برای مدیریت این ریسک‌ها ارائه نماید. برای مثال، یک توزیع‌کننده عمده را در نظر بگیرید، این توزیع‌کننده با ریسک‌های متفاوتی از قبیل تعیین دقیق منابع تأمین‌کننده و قیمت‌های خرید غیرضروری بالا روبه‌رو می‌باشد. مدیریت، تلاش می‌کند ریسک‌های مربوط به راهبرد و اهداف شرکت و نیز واکنش‌های موجود را شناسـایی و ارزیابی کند، همچنین یک سیستم کنترل موجودی ایجاد نماید. این سیستم شرایطی را فراهم می‌آورد که اطلاعات مربوط بـه موجودی و فروش مشترکاً در اختیار واحد تجاری و تأمین‌کنندگان قرار گیرد و بدین ترتیب هزینه‌های ناشی از کمبود موجـودی یا نگهداشت موجودی اضافی حداقل شود. از طرف دیگر، مدیریت سعی می‌کند با بستن قراردادهای بلندمدت، خریـدهای واحـد تجاری را نسبت به افزایش قیمت‌های بازار مصون سازند. درهرحال این امر باعث می‌شود مسئولیت کمبود موجودی به عهـده تأمین‌کنندگان افتاده و نهایتاً منجر به کاهش هزینهها گردد.
ربودن فرصت‌ها: با بررسی دامنهی کاملی از رویدادهای بالقوه، مدیریت در موقعیت شناسایی و بازشناسی پیشدستانهی فرصت‌ها قرار می‌گیرد. برای مثال در یک شرکت مواد غذایی، رویدادهایی که هدف رشد درآمد واحد تجاری را تحت تأثیر قرار می‌دهند باید موردتوجه قرار گیرند. در ارزیابی رویدادها، مدیریت شرکت متوجه می‌شود مشتریان اصلی شرکت به‌طور فزاینده‌ای به مسائل بهداشت و سلامت گرایش پیداکرده‌اند و رژیم‌های غذایی مطلوب خود را تغییر داده‌اند. چنین رویدادی می‌تواند منجر به کاهش تقاضا برای محصولات شرکت گردد(اسکندری؛ سلطانی؛ صفاری و یزدانی، 1391). بهمنظور تعیین واکنش نسبت به این مسئله، مدیریت واحد تجاری راهکارهایی را شناسایی می‌کند که با توجه به ظرفیت‌های موجود محصولات جدیدی را تولید نماید و این شرکت را قادر می‌سازد تنها وابسته به مشتریان فعلی خود نباشد، دامنه مشتریان خود را افزایش بخشیده و درآمدهای بیشتری را از محل مشتریان جدید تحصیل نماید.
بهبود در بهکارگیری سرمایه: به دست آوردن اطلاعات ریسک‌های اصلی، به مدیریت اجازه می‌دهد بـا اثربخـشی نیازهـای کلـی سرمایه را ارزیابی کند و تخصیص سرمایه را بهبود بخشد. برای مثال، الزامات سرمایهای یک موسـسه مـالی متأثر از قـوانین و مقررات جدید افزایش می‌یابد، مگر اینکه مدیریت سطوح ریسک‌های اعتبـاری و عملیـاتی و مـرتبط بـا نیازهـای سـرمایهای را محاسبه نماید. شرکت ریسک را بر اساس بهای تمام‌شده ایجاد سیستم جدید در مقابل هزینه سرمایه اضافی مورد ارزیـابی قـرار می‌دهد و تصمیم آگاهانه اتخاذ می‌نماید. در حال حاضر، مؤسسات با به‌کارگیری نرم‌افزارهای انعطافپذیر، بـدون نیـاز بـه منـابع سرمایهای جدید اقدام به محاسبات می‌نمایند.
ریسک و انواع آن
تعریف ریسک
واژه (Risk) ممکن است ریشه عربی داشته باشد یا از واژه لاتینی risicium ریشه گرفته باشد.
واژه یونانی rhiza به خطرهای قایقرانی با قایق بادی در اطراف صخره‌های کنار دریا اشاره دارد. واژه فرانسوی risqué به معنای ضمنی خطر نکردن برابر است با عدم کسب منفعت می‌باشد. در سال 1966 کمیته اصطلاح‌شناسی انجمن بیمه و ریسک امریکا ریسک را عدم اطمینان از پیامد حادثه‌ای که دو احتمال یا بیشتر دارد تعریف نموده است(فیرونو،1990).
در سایر منابع علمی برای ریسک تعریف‌های زیر را قائل شده‌اند:
امکان ورود خسارت‌های مالی و جانی, زیان, نابودی و انهدام (فرهنگ لغت وبستر)
شانس خطر, پیامدهای بد و خسارت (فرهنگ لغت آکسفورد)
عدم اطمینان از ورود خسارت (مارک گرین, 1974, ص 4)
عدم اطمینان از وقوع خسارت مالی (دیوید بیکل هابت، 1982, ص 3)
خطر هائی که افراد در هر زمان ممکن است به‌صورت عینی در معرض آن‌ها قرار گیرند (دیوید کلاک, 1974, ص 209)
تفاوت در نتایجی که در یک دوره معین می‌تواند رخ دهد. اگر فقط امکان وقوع یک پیشامد وجود داشته باشد تفاوت و بنابراین ریسک آن صفر است, اگر امکان وقوع پیشامدهای بسیاری وجود داشته باشد ریسک صفر نیست.(آرتور ویلیامز, 1989, ص 8)
قابل پیش‌بینی نبودن پیشامدها (نیل دورتی, 1985, ص 1)
حالتی که امکان ورود خسارت وجود دارد و جز مضر بودن پیشامدها معنائی ندارد (آتیرن و پیچت, 1989, ص 1)
شرایطی که در آن امکان انحراف نامساعد از پیشامد مطلوب مورد انتظار وجود دارد. (وگان, 1989, ص 4)
«ریسک عبارت است از انحراف در پیشامدهایی که می‌توانند در طول یک دوره مشخص، در یک موقعیت معین اتفاق بیافتند.» این تعریف به این معناست که؛ چنانچه تنها یک پیشامد ممکن باشد، انحراف و ریسک صفر است و به‌عبارت‌دیگر در این صورت احتمالی وجود ندارد و آینده کاملاً قابل پیش‌بینی است.
ریسک عبارت است از هر چیزی که مانع از رسیدن سازمان به اهدافش باشد و یا توان سازمان را در این راه بکاهد که ممکن است به یکی از صور زیر باشد:
رخداد یک فاجعه یا اتفاق بد
عدم وقوع مسائل آن‌طور که مورد انتظار است.
عدم وقوع اتفاقات و مسائل خوب
ریسک در معنای عام عبارت است از تأثیر منفی ناشی از یک آسیب‌پذیری با در نظر گرفتن «احتمال» وقوع و «اثر» آن در فرایندهای یک سیستم. برای محاسبه «احتمال» یک رویداد، (مثلاً در یک سیستم فناوری اطلاعات)، آسیب‌پذیری‌های موجود و بالقوه سیستم و کنترل‌های اعمال‌شده در سیستم مورد تحلیل و ارزیابی قرار می‌گیرند. همچنین «اثر»، اشاره به میزان بزرگی خسارت و ضرر وارده دارد که بسته به حساسیت، دقت و اهمیت اجزاء سیستم و داده‌ها می‌باشد.
«امکان وقوع یک خسارت و زیان اعم از مالی و غیرمالی درنتیجه انجام یک کار.»
در تحقیقی که توسط ویلک (1990) انجام شد، 10 تعریف رسمی متمایز در مورد مفهوم ریسک انجام‌شده که خلاصه آن در جدول ‏21 آورده شده است.
جدول ‏21: تعاریف رسمی ارائه‌شده از مفهوم ریسک
1- احتمال وقوع پیامدهای نامطلوب2- میزان جدی بودن (حداکثر) پیامد نامطلوب ممکن3- حاصل وزن یافته از شاخصه‌های عناصر پیامدهای نامطلوب ممکن4- احتمال X از جدی بودن یک پیامد نامطلوب (زیاد مورد انتظار)5- حاصل وزن یافته با احتمال مربوط به کلیه پیامدهای نامطلوب ممکن (زیان مورد انتظار متوسط)6- کارکرد تنظیم‌شده از طریق نمودار امتیازات که رابطه بین احتمال و دامنه پیامدهای نامطلوب را بیان می‌کند.7- واریانس نسبی پیامدهای نامطلوب ممکن نسبت به میانگین آن‌ها8- واریانس کلیه پیامدهای ممکن نسبت به میانگین پیامدهای مورد انتظار9- حاصل وزن یافته باارزش و واریانس مورد انتظار کلیه پیامدهای ممکن10- ترکیب وزن یافته پارامترهای متعدد توزیع احتمال مربوط به کلیه احتمالات ممکنعلاوه بر این، تحلیل‌های نظری دیگری نیز پیرامون فعالیت‌ها و وضعیت‌های ریسکی وجود دارد. این تحلیل‌ها نیز شاخص‌هایی را به دست می‌دهند که به هنگام بررسی یک وضعیت ریسکی به سیاست‌گذاران توصیه می‌شود در نظر بگیرند.
پوول و کلین (1996) طی تحقیق نظری و عملی خود فهرستی از ابعاد اساسی ریسک‌های شناخته‌شده مربوط به یک فعالیت یا یک وضعیت را فراهم کرده‌اند که در جدول ‏22 آورده شده است. با استفاده از این ابعاد شناسایی‌شده، می‌توان تشخیص داد که چرا یک فعالیت یا وضعیت را ریسکی می‌شناسیم. نیز به کمک آن‌ها می‌توان وضعیت مزبور را به‌گونه‌ای تغییر داد که خطرنا‌ک‌تر و یا ایمن‌تر از وضعیت قبل خود باشد.
یکی از مشکلات در این تحقیق این بود که گروه‌های مختلفی از پاسخ‌گویان وزن‌های متفاوتی به هر یک از این ابعاد می‌دادند و درنتیجه قضاوت‌هایشان نسبت به میزان ریسکی بودن این ابعاد متفاوت بود. این مسئله مربوط به طرز تلقی‌های گروهی نسبت به مزایای مورد انتظار از یک فعالیت ریسکی معین می‌گردد.
جدول ‏22: ابعاد اصلی خطرات شناخته‌شده یک فعالیت ریسکی معین
1- میزان بالقوه زیان2- میزان خسارت مادی (محدوده خسارت‌دیده)3- میزان خسارت اجتماعی (تعداد افراد زیان‌دیده)4- توزیع زمانی خسارت (خسارت‌های فوری، بلندمدت)5- احتمال وقوع پیامد نامطلوب6- کنترل‌پذیری پیامدها7- داشتن تجربه، آشنایی با پیامدها یا قابل‌تصور بودن پیامدها8- داوطلب بودن برای انجام یک فعالیت خاص (آزادی انتخاب)9- وضوح و اهمیت منافع مورد انتظار10- توزیع اجتماعی ریسک‌ها و منافع11- قصدمندی زیان‌آور
ارزیابی ریسک
امروزه استفاده از روش‌های ارزیابی ریسک در صنایع مختلف رو به گسترش است به‌طوری‌که در حال حاضر بیش از 70 نوع مختلف کیفی و کمی روش ارزیابی ریسک در دنیا وجود دارد این روش‌ها معمولاً برای شناسایی، کنترل و کاهش پیامدهای خطرات به کار می‌رود. عمده روش‌های موجود ارزیابی ریسک روش‌های مناسب جهت ارزیابی خطرات بوده و نتایج آن‌ها را می‌توان جهت مدیریت و تصمیم‌گیری در خصوص کنترل و کاهش پیامدهای آن بدون نگرانی به کار برد، هر یک از صنایع بسته به نیاز خود می‌تواند از روش‌های مذکور بهره لازم را کسب کند. این روش‌ها نسبت به یکدیگر دارای مزایا و معایب مختلف می‌باشد. لذا یکی از وظایف سیستم‌های ایمنی و بهداشت موجود در هر صنعت (HSE) بررسی کلیه روش‌های ارزیابی ریسک‌ها و خطرات و انتخاب روش مناسب جهت اجرا در صنعت و سازمان مطبوع خود می‌باشد(جوزی؛ رضاییان و حیدری پیر بلوط، 1392). به‌طورکلی می‌توان گفت که از نوع روش استفاده‌شده در ارزیابی ریسک و عمق ارزیابی آن تا حدی می‌توان به توانایی سیستم ایمنی موجود و درنتیجه نحوه مدیریت ایمنی در صنعت مذکور پیبرد.
معمولاً سطح ریسک قابل‌قبول برای هر سازمان یا هر فرد متفاوت بوده و بستگی به منابع مالی و اقتصادی، محدودیت‌های تکنولوژیکی عوامل انسانی مجرب، صلاحدید و تصمیم مدیریت و ریسک‌های زمینه‌ای مثل ریسک‌های مخفی دارد(جوزی؛ رضاییان و حیدری پیر بلوط، 1392).
سازمان‌ها معمولاً نیاز به سیستمی دارند که علاوه بر ارزیابی فعالیت‌ها و فرآیندشان بتواند در خصوص وضعیت ریسک، تعیین معیارهای ریسک قابل‌تحمل و مشخص نمودن دقیق ریسک دقیق فرآیندهایشان و… آنان را رهنمون نماید که بسته به پیچیدگی فعالیت هر صنعت نوع سیستمی که بتواند آنان را به هدف مذکور برساند متفاوت است(ریشهری؛ ملماسی و جوزی، 1390). لذا سازمان‌ها باید بتوانند از نوع روش‌های ارزیابی ریسک یکی یا تلفیقی از چند مورد را انتخاب نمایند. در برخی از موارد و جهت پاره‌ای از فرآیندهای حساس به‌خصوص در صنایع شیمیایی تولید محصولات انفجاری و احتراقی بایستی قبل از تعیین نوع روش کلیه روش‌ها مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته و بهترین روش با توجه به منابع مالی، نیاز به اطلاعات کیفی یا کمی و یا کیفی و کمی، محدودیت زمان، محدودیت نیروی انسانی کارآزموده، نوع کاربرد روش شناسایی ریسک، مزایا و معایب هر یک از سیستم‌های مذکور انتخاب نمایند(چن و همکاران،2009).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

ارزیابی ریسک می‌تواند یک واحد تجاری را درباره حدود رویدادهای بالقوه‌ای که می‌توانند بر روند دستیابی به اهداف موردنظر مؤثر واقع شوند، یاری رساند. مدیریت از دو جنبه -احتمال و اثر- به ارزیابی رویدادها می‌پردازد و در این راه ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی را بکار می‌گیرد. اثرات منفی و مثبت رویدادهای بالقوه باید به‌صورت جداگانه یا گروهی در کل واحد تجاری تشریح شوند. ریسک‌ها هم برمبنای ذاتی و هم باقیمانده ارزیابی می‌شوند.
زمینه ارزیابی ریسک
عوامل داخلی و خارجی بسیاری ممکن است وجود داشته باشند که بر وقوع رویدادهای بالقوه و نیز میزان تأثیر آن‌ها بر روند دستیابی به اهداف تأثیر داشته باشند. اگرچه وجود گروهی از رویدادها و عوامل یادشده، بین شرکت‌های یک صنعت رایج تلقی می‌شود ولی تأثیر آن‌ها بر شرکت‌های مختلف، به دلیل هدف‌گذاری‌های متفاوت و انتخاب‌های صورت گرفته قبلی می‌تواند به‌گونه‌ای متفاوت باشد. در ارزیابی ریسک، مدیریت مجموعه‌ای از رویدادهای آتی را که با واحد تجاری و فعالیت‌های آن مربوط می‌باشند، موردتوجه قرار می‌دهد. برای این امر، مجموعه‌ای از موضوعات مهم که بیانگر ریسک واحد تجاری می‌باشند، از قبیل اندازه واحد تجاری، پیچیدگی فعالیت‌ها و نوع قانون‌گذاری مربوط به فعالیت‌ها، باید موردبررسی قرار گیرد.
در مرحله ارزیابی ریسک، مدیریت رویدادهای قابل پیش‌بینی و نیز رویدادهای غیرمنتظره را موردتوجه قرار می‌دهد. بسیاری از وقایع و رویدادها عادی می‌باشند و همیشه در بودجه‌های عملیاتی و برنامه‌ریزی‌های مدیریتی موردتوجه قرار می‌گیرد و قابل پیش‌بینی هستند، درحالی‌که برخی دیگر از رویدادها به‌صورت غیرمنتظره رخ خواهند داد. مدیریت وظیفه دارد نسبت به ارزیابی ریسک ناشی از رویدادهای غیرمنتظره و نیز رویدادهای قابل پیش‌بینی که تأثیر بااهمیتی بر واحد تجاری دارند، اقدام نماید(مدرس؛ ورشوساز؛ محمدفام و مبارک حسن، 1391).
اگرچه واژه «ارزیابی ریسک» گاهی در مورد فعالیت‌هایی بکار می‌رود که یک‌بار انجام می‌شوند، ولی در زمینه مدیریت ریسک، ارزیابی ریسک به‌عنوان یکی از اجزای مستمر به شمار می‌رود که ناشی از تعامل فعالیت‌های رخ‌داده در کل واحد تجاری می‌باشد.
ریسک ذاتی و باقیمانده
مدیریت، ریسک ذاتی و باقیمانده هر دو را موردتوجه قرار می‌دهد. ریسک ذاتی، ریسکی است که در یک واحد تجاری در غیاب هرگونه فعالیتی وجود داشته و مدیریت باید تغییرات در احتمال یا اثر آن‌ها را موردبررسی قرار دهد. ریسک باقیمانده، ریسکی است که پس از واکنش مدیریت به ریسک، درنهایت باقی خواهد ماند. ارزیابی ریسک در گام نخست به ریسک‌های ذاتی می‌پردازد. یک‌بار واکنش لازم نسبت به ریسک ذاتی تدارک دیده می‌شود و سپس، مدیریت به ارزیابی و بررسی ریسک‌های باقیمانده می‌پردازد(سلجوقی؛ قاسمی و قیاسی، 1392).
برآورد احتمال و اثر عدم اطمینان نسبت به رویدادهای بالقوه از دو جنبه، احتمال وقوع و اثر رویداد موردبررسی قرار می‌گیرد. احتمال وقوع، بیانگر امکان وقوع رویداد است. درحالی‌که اثر، بیانگر تأثیرات یک رویداد می‌باشد. اگرچه در برخی از واحدهای تجاری واژه‌های مختلفی (از قبیل امکان، شدت، اهمیت، پیامد) استفاده می‌شود، ولی واژه‌های احتمال و اثر در این رابطه از مقبولیت بیشتری برخوردار هستند(کندلر و همکاران،2011). در برخی موارد نیز واژه احتمال با ویژگی‌های کیفی از قبیل بالا، متوسط و کم همراه می‌باشد و در مواردی نیز این واژه به همراه معیارهای قضاوتی کمی از قبیل درصد، فراوانی وقوع یا سایر معیارهای کمی و عددی بیان می‌گردد.
منابع اطلاعاتی
اغلب، احتمال وقوع و اثر ریسک بر اساس اطلاعات و تجارب گذشته برآورد می‌شود که بدین ترتیب مبانی عینی‌تر نسبت به مبانی ذهنی فراهم خواهد شد. استفاده از منابع اطلاعاتی داخلی و تجارب موجود گذشته واحد تجاری، فراهم آورنده اطلاعات عینی مناسب‌تری نسبت به اطلاعات کسب‌شده از سایر منابع خارجی می‌باشد و نقش قضاوت‌های ذهنی را کاهش خواهد داد. درهرحال، در سیستم‌های تحلیلی، با استفاده از اطلاعات داخلی به‌عنوان داده یا ورودی، می‌توان نتایج تجزیه‌وتحلیل‌ها را با نتایج و تجارب منابع اطلاعاتی خارج از شرکت مورد ارزیابی قرار داد. به‌طور مثال، مدیریت یک واحد تجاری که به دنبال ارزیابی ریسک توقف خط تولیدی به علت خرابی ماشین‌آلات می‌باشد، در مرحله نخست به دنبال اطلاعات گذشته درباره خرابی ماشین‌آلات بوده و بر اساس این اطلاعات این ریسک را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. در گام بعدی، اطلاعات موجود و ارزیابی‌های انجام‌شده با اطلاعات موجود در صنعت مربوطه مقایسه می‌شود. این امر موجبات برآوردهای صحیح‌تر و بهتر را فراهم می‌آورد و منجر به ارائه یک برنامه زمان‌بندی کارا برای تعمیرات می‌شود(کیان مهر؛ نبهانی؛ جادری و پژمان ثانی، 1391). در هنگام بررسی احتمال رویدادهای آتی بر اساس وقایع و تجارب گذشته باید به این امر توجه داشت که برخی از عوامل مؤثر، طی گذشت زمان تغییر می‌نمایند.
تعیین میزان توجه لازم به ریسک‌های یک واحد تجاری و ارزیابی آن‌ها بسیار دشوار و چالش زا است. مدیریت می‌داند یک ریسک با احتمال وقوع پایین و اثرات بالقوه کم‌اهمیت، نیازی به توجه اضافی ندارد. از سوی دیگر، ریسک‌های با احتمال بالا و اثر بااهمیت، مستلزم توجه بیشتر و ارزیابی‌های مستمر می‌باشند. موقعیت‌هایی که در حد وسط این دو حالت قرار می‌گیرند، نیازمند قضاوت‌های سختی هستند. در این رابطه منطقی بودن تحلیل‌ها و دقت در انجام آن‌ها از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار می‌باشد(سبحانی؛ اورک و محمدی روزبهانی، 1393).
افق زمانی مورداستفاده در ارزیابی ریسک‌ها باید متناسب با افق زمانی اهداف و راهبرد مربوطه باشد. ازآنجایی‌که در بسیاری از واحدهای تجاری، افق زمانی اهداف و راهبرد شامل دوره‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت می‌شود لذا طبیعتاً توجه مدیریت به ریسک‌ها نیز در افق زمانی دوره‌های مشابه شکل می‌گیرد. به‌هرحال در برخی موارد، تعیین اهداف و راهبردها به دوره‌های بلندمدت نیز کشیده می‌شود. درنتیجه مدیریت نیازمند اطلاع و آگاهی نسبت به افق زمانی بلندمدت است و نباید ریسک‌های احتمالی آتی را فراموش نماید.
به‌طور مثال، شرکتی در ایالت کالیفرنیا، ریسک تخریب فعالیت‌های عملیاتی خود را به علت وقوع زمین‌لرزه زیر نظر قرار می‌دهد. در ارزیابی ریسک و بدون توجه به افق زمانی، احتمال وقوع زلزله با بیش از 6 درجه در مقیاس ریشتر بسیار بالا می‌باشد و شاید بتوان وقوع آن را با اطمینان بیان کرد؛ اما احتمال وقوع چنین زلزله‌ای طی دو سال متوالی بسیار پایین است. لذا مشاهده می‌شود که در نظر گرفتن افق زمانی به واحد تجاری کمک می‌نماید دید وسیع‌تری نسبت به ریسک پیدا نماید و توانایی سنجش و مقایسه ریسک‌های متفاوت را فزونی بخشد.
مدیریت واحد تجاری در زمینه ارزیابی میزان اثرات بالقوه ریسک‌ها درروند دستیابی به اهداف تعیین‌شده از برخی معیارهای ارزیابی عملکرد استفاده می‌نماید. به‌طور مثال، در شرکتی که هدف آن حفظ سطح معینی از ارائه خدمت به مشتریان می‌باشد، از نوعی نسبت معین-از قبیل شاخص رضایتمندی مشتریان، تعداد شکایات و یا شاخص تکرار عملیات- برای ارزیابی روند دستیابی به اهداف استفاده می‌شود(چه گونی؛ نیک آئین و گلستانه، 1391). هنگامی‌که ارزیابی‌ها حاکی از وجود تأثیر نوعی ریسک بر ارائه خدمت به مشتریان از قبیل احتمال آماده نشدن وب‌سایت واحد تجاری در زمان مقرر باشد، اثر مذکور به بهترین شکل بر اساس معیارهای عملکردی موجود قابل‌مشاهده می‌باشد.
چشم‌انداز
اغلب مدیران قضاوت‌های ذهنی خود را برای مقابله با عدم اطمینان بکار می‌برند و لذا باید محدودیت‌های ذاتی این امر را مدنظر قرار دهند. بررسی و تحقیقات روانشناسی حاکی از آن است که تصمیم گیرانی از قبیل مدیران تجاری، به برآوردهای خود بیش‌ازحد مطمئن هستند و موارد عدم اطمینان واقعی موجود را مدنظر قرار نمی‌دهند. تحقیقات صورت گرفته در علوم روانشناسی نشان داده‌اند وجود اطمینان بیش‌ازحد موجب می‌شود برآوردهای صورت گرفته در خصوص احتمال وقوع رویدادها با اندکی خطا بیان شود. وجود چنین اطمینانی می‌تواند با استفاده از منابع اطلاعاتی داخلی یا خارجی که اطلاعات تجربی مناسبی را فراهم می‌آورند، کاهش یابد. در نبود چنین اطلاعاتی، تیزهوشی کافی جهت شناخت این‌گونه تمایلات (اعتمادبه‌نفس بیش‌ازحد) می‌تواند موجب کاهش اثرات اعتمادبه‌نفس بیش‌ازحد گردد.
در مواردی که اخذ تصمیمات مختلف در جهت کسب سود و اجتناب از زیان برای فردی عادی نباشد، تمایلات فردی درباره تصمیم‌گیری، به شکل دیگری نشان داده می‌شود. مدیریت پس از شناخت این‌گونه تمایلات می‌تواند بابیان اطلاعات، به تغییر سطح اشتهای ریسک و رفتارهای صورت گرفته در واحد تجاری بپردازد(رضوی حسین‌آباد؛ رضایان و کاشی، 1392). در نمایه زیر چگونگی ارائه اطلاعات و تأثیر آن، چگونگی تفسیر اطلاعات، ریسک‌ها و فرصت‌های مربوطه بیان می‌شود.
فنون ارزیابی
روش‌شناسی ارزیابی ریسک یک واحد تجاری دربرگیرنده فنون کمی و کیفی می‌باشد. مدیریت اغلب هنگامی از فنون کیفی استفاده می‌کند که اطلاعات موردنیاز جهت کمی کردن و ارزیابی ریسک به‌طور عملی در اختیار نیست و دستیابی یا تحلیل این‌گونه اطلاعات از صرفه اقتصادی برخوردار نمی‌باشد(فلاح؛ پورزمانی؛ سامانی مجد و پیکار، 1388). فنون کمی از صحت و درستی بالاتری برخوردار هستند و غالباً در فعالیت‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر، جهت تکمیل معیارهای کیفی مورداستفاده قرار می‌گیرند.
فنون ارزیابی کمی معمولاً مستلزم تلاش و دقت فراوانی می‌باشند و در برخی از موارد باید از مدل‌های ریاضی مناسب استفاده کرد. فنون کمی، وابستگی بسیاری به کیفیت اطلاعات جمع‌آوری‌شده و مفروضات اولیه دارند و در شرایطی که بتوان آینده را به‌طور اتکاپذیری پیش‌بینی نمود، مورداستفاده قرار می‌گیرند. نمایه زیر نمونه‌هایی از فنون کمی ارزیابی ریسک را ارائه می‌دهد.
فنون کمی ارزیابی ریسک
ارزیابی مقایسه‌ای، نوعی فرآیند همکاری بین گروهی از واحدهای تجاری می‌باشد. این نوع مقایسه بر رویـدادها یـا فرآینـدهای خـاص تمرکز دارند و به مقایسه معیارها و نتایج پرداخته و فرصت‌های بهبود را شناسایی می‌نماید. بـرای ارزیـابی عملکـرد، اطلاعـاتی دربـاره رویدادها، فرآیندها و معیارهای مورداستفاده جمع‌آوری می‌شود. برخی شرکت‌ها از این روش جهت ارزیـابی احتمـال و اثـر رویـدادهای بالقوه در صنعت استفاده می‌نمایند.
مدل‌های احتمال، مدل‌های احتمال بر اساس برخی مفروضات معین به دنبال رویدادهای خاص و همـراه بـا آثـار و احتمـال وقـوع آن‌ها می‌باشند. احتمال و اثر رویدادها بر اساس اطلاعات تاریخی و یا نتایج شبیه‌سازی‌شده از رویدادهای آتی بیان می‌گردند. ارزش در معرض ریسک، جریانات نقدی در معرض ریسک، سودآوری در معرض ریسک و ایجاد اعتبار در معرض ریسک همگی نمونه‌هایی از مدل‌های احتمال می‌باشند. امکان دارد مدل‌های احتمال در بازه‌های زمانی متفاوتی بکار روند. همچنین ممکن اسـت مدل‌های احتمـال جهـت ارزیابی درآمدهای مورد انتظار در مقابل اثرات غیرمنتظره بکار برده شوند.
مدل‌های غیر احتمالی، این‌گونه مدل‌ها از یکسری مفروضات ذهنی جهت تعیین اثر رویدادها بدون در نظر گرفتن احتمالات کمی مرتبط استفاده می‌نمایند. ارزیابی اثر رویدادها مبتنی بر رویدادهای تاریخی و نیز مدل‌های شبیه‌سازی‌شده رفتار آتی می‌باشند. اندازه‌گیری حساسیت، آزمون استرس و تجزیه‌وتحلیل سناریو ازجمله مدل‌های غیر احتمالی به شمار می‌روند.
واحدهای تجاری می‌توانند به‌منظور به‌کارگیری و اجرای فنون ارزیابی کیفی، برای دستیابی به‌احتمال وقوع و اثر رویدادها، از رویکردهای مشابهی مانند مذاکره و جلسه که در شناسایی رویدادها استفاده می‌نمودند، استفاده کنند(برنستین و همکاران،2013). در فرآیند ارزیابی ریسک که به‌احتمال بالقوه وقوع و نیز اثر رویدادهای آتی می‌پردازد از مقیاس‌های عددی یا توصیفی استفاده می‌شود.
هر واحد تجاری نیازمند استفاده از فنون ارزیابی رایج، در تمام بخش‌های خود نیست. انتخاب و به‌کارگیری فنون مستلزم دقت و توجه به ساختار فرهنگی بخش‌های تجاری می‌باشد. به‌طور مثال، در یک شرکت، جهت شناسایی و ارزیابی ریسک در سطح یک فرآیند، پرسشنامه‌ای درخور نیاز همان بخش استفاده می‌شود، درحالی‌که ممکن است سایر بخش‌ها به فراخور نیاز خود از آن استفاده نکنند. ریسک بر اساس ریسک ذاتی و ریسک باقیمانده مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و برای هر واحد تجاری سازمان‌دهی و طبقه‌بندی می‌شود. اگرچه در این راه از روش‌ها و فنون متفاوتی استفاده می‌گردند، اما تمامی فنون بکار رفته از هماهنگی کافی در واحد تجاری برخوردار بوده و ارزیابی ریسک را در کل واحد تجاری تسهیل می‌نمایند.
مدیریت، زمانی می‌تواند اثر یک رویداد را به‌صورت کمی بیان نماید که تمام ارزیابی‌های انجام‌شده درباره ریسک‌های (به‌طور جداگانه) آن رویداد به‌صورت عدد و رقم بیان شود. به‌طور مثال، اثر تغییر در قیمت انرژی بر حاشیه سود ناخالص هرکدام از بخش‌های یک واحد تجاری و نیز در سطح کل واحد تجاری، قابل‌محاسبه می‌باشد. درصورتی‌که ترکیبی از معیارهای کمی و کیفی بکار روند، مدیریت به دنبال توسعه ارزیابی‌های کیفی از طریق به‌کارگیری معیارهای کمی و کیفی می‌باشد تا نتیجه ارزیابی در قالب واژه‌های کیفی بیان گردد. به‌کارگیری اصطلاحات اثر و احتمال در یک واحد تجاری و نیز طبقه‌بندی ریسک بر اساس معیارهای کیفی، ارزیابی این ترکیب ریسک را تسهیل می‌نماید.
ارزیابی ریسک زیست‌محیطی

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید