2-3-2-3 تخصص‌گرایی و جزئی‌نگری22
2-3-3 شاخصه‌ها و ویژگی‌های کارکردی23
2-3-3-1 کاربردی بودن علم و آمیختگی با تکنولوژی23
2-3-3-3 ارتقای سرعت بهره‌‌برداری از طبیعت و افزایش بهره‌وری24
2-4 علم جدید، چالش‌ها و پیامد‌ها25
2-4-1 چالش‌های هستی‌‌شناسی علم جدید25
2-4-2 چالش و بن‌بست در عقلانیت علم جدید30
2-4-2-1 فقدان معرفت حقیقی در علم مدرن30
2-4-2-2 بحران نسبیت‌گرایی در علم مدرن30
2-4-3 پی‌آمدهای اجتماعی علم جدید31
2-5 ضرورت حرکت به سوی علم و فناوری‌ دینی31
2-6 تعریف دین33
2-6-1 معنای لغوی و اصطلاحی دین33
2-6-1-1 دین در قرآن33
2-6-1-2 دین در روایات34
2-6-1-3 تعاریف اصطلاحی دین34
2-6-2 جمع بندی از تعاریف دین35
2-7 تعریف علم‌دینی35

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-8 فناوری دینی36
2-9 جمع‌بندی و نتیجه‌گیری:39
2-10 مبانی بینشی و ارزشی علم و فناوری (از نگاه اسلام)40
2-10-1 مبانی بینشی40
2-10-1-1 مبنای مبدأ شناختی40
2-10-1-2 مبنای جهان‌شناختی41
2-10-1-3 مبنای فرجام شناختی42
2-10-1-4 مبنای معرفت‌شناسی43
2-10-1-5 مبنای انسان‌شناختی45
2-10-2 مبانی ارزشی49
2-10-2-1 مبانی ارزشی عمومی49
2-10-2-2 مبانی اختصاصی نظام علم و فناوری50
2-11 پیشینۀ پژوهش59
فصل سوم62
روش‌شناسی تحقیق62
3-1 مقدمه63
3-2 نوع تحقیق63
3-3 جامعۀ آماری64
3-4 نمونۀ پژوهش و روش نمونه‌گیری64
3-4 روش گرد‌آوری اطلاعات و داده‌ها64
3-5 ابزار پژوهش65
3-5-1 پرسشنامه65
3-5-2 چک‌لیست تحلیل‌محتوا65
3-6 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها66
3- 7 مراحل تحلیل‌محتوا67
3-7-1 مطالعه مبانی علمی واسلامی درباره پیشرفت و اقتضائات آن در حوزه علم وفناوری68
3-7-2 مشخص کردن اهداف و سولات پژوهشی68
3-7-3 انتخاب سندی برای تحلیل68
3-7-4 تدوین روش مقوله بندی68
3-7-5 تعیین واحدهای محتوا:69
3-7-5-1 واحد تجزیه و تحلیل یا واحد ثبت:69
3-7-5-2 واحد‌های زمینه70
3-7-6 ساخت فرم یا چک‌لیست تحلیل‌محتوا71
3-7-6-1 کد‌گذاری یا رمز‌گذاری اطلاعات71
3-7-7 استخراج و تحلیل داده‌ها71
3-7-7-1 قواعد شمارش71
3-7-7-2 ارزیابی اعتبار پژوهش72
3-6-7-3 تحلیل داده‌ها73
فصل چهارم74
تجزیه و تحلیل داده‌ها74
4-1 مقدمه75
4-2 تحلیل لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت با توجه به اقتضائات اسلامی پیشرفت در عرصۀ علم و فناوری در بعد نظری75
4-2-1 کدگذاری مقوله‌های تحلیل‌محتوا (مبانی بینشی و ارزشی اسلامی در حوزۀ علم و فناوری)75
4-2-2 تحلیل محتوای لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت از جهت حضور یا عدم حضور مقوله‌های تحلیل‌محتوا (مبانی بینشی و ارزشی)80
4-2-3 جمع‌بندی اطلاعات در بخش نخست85
4-2-4 قابلیت اطمینان براساس فرمول اسکات88
4-3 تحلیل لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت با توجه به اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری در بعد عملی88
4-3-1 اطلاعات جمعیت‌شناختی مشارکت‌کنندگان88
4-3-1-1 زمینۀ تخصص89
4-3-1-2 میزان تحصیلات90
4-3-2 کدگذاری مقوله‌های تحلیل‌محتوا (راهبردهای حرکت به سمت الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت)90
4-3-3 تحلیل اطلاعات بدست‌ آمده از پرسش‌نامه‌ها94
4-3-4 تحلیل محتوای لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت از جهت حضور یا عدم حضور مقوله‌های تحلیل‌محتوا (راهبردها)99
4-3-5 4 قابلیت اطمینان براساس فرمول اسکات103
فصل پنجم105
نتیجه‌گیری و پیشنهادها105
5-1 مقدمه106
5-2 خلاصۀ یافته‌های پژوهش107
5-2-1 خلاصۀ یافته‌های پژوهش در مرحلۀ اول107
5-2-2 خلاصۀ یافته‌های پزوهش در مرحلۀ دوم108
5-3 بحث دربارۀ یافته‌های پژوهش109
5-4 پیشنهادها111
5-4-1 پیشنهادهای کاربردی111
5-4-2 پیشنهادهای پژوهشی112
فهرست منابعI
منابع فارسیII
پیوست (پرسشنامه)VI
فهرست نمودار و جداول
جدول 1-3: قضاوت درباره ضریب قابلیت اطمینان73
جدول 4-1: بررسی لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت از جهت حضور و عدم حضور مقوله‌های بینشی «کد الف»80
جدول 4-2: بررسی لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت از جهت حضور و عدم حضور مقوله‌های عمومی ارزشی «کد ب»81
جدول 4-3: بررسی لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت از جهت حضور و عدم حضور مقوله‌های ارزشی اختصاصی نظام علم و فناوری82
جدول 4-4: بررسی کلی لایحه از جهت حضور یا عدم حضور مقوله‌های نظری براساس شاخص‌های توصیفی فراوانی و درصد فراوانی نسبی85
نمودار 4-1: توزیع درصد فراوانی نسبی حضور و عدم حضور مبانی بینشی و ارزشی (مقوله‌ها) در لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت86
جدول 4-5: توزیع فراوانی و درصد فراوانی نسبی شیوۀ ارائۀ مقوله‌های نظری حضور داشته در لایحه87
نمودار 4-2: توزیع درصد فراوانی نسبی شیوۀ ارائۀ مقوله‌های نظری حضور داشته در لایحه87
جدول 4-6: بررسی قابلیت اطمینان تحلیل‌محتوای لایحه در بخش نخست88
جدول 4-7: توزیع فراوانی و درصد فراوانی نسبی تخصص‌های گروه89
نمودار 4-3: توزیع فراوانی و درصد فراوانی نسبی تخصص‌های گروه89
جدول 4-8: توزیع فراوانی سطح تحصیلات گروه90
نمودار 4-4: توزیع فراوانی سطح تحصیلات گروه90
جدول 4-9: کدهای مقوله‌های تحلیل‌محتوا (راهبردها)93
جدول 4-10: وضعیت توصیفی مقوله‌ها یا به عبارتی راهبردها براساس فراوانی، درصدفراوانی نسبی و میانگین94
نمودار 4-5: توزیع درصد فراوانی نسبی مطلوبیت کلی مقوله‌ها (راهبردها) از دیدگاه متخصصان96
نمودار 4-6: مقایسۀ میانگین نمرات مقولۀ اصلی کد 1 و مقوله‌های فرعی آن از نگاه متخصصان96
نمودار 4-7: مقایسۀ میانگین نمرات مقولۀ اصلی کد 9 و مقوله‌های فرعی آن از نگاه متخصصان97
نمودار 4-8: مقایسۀ میانگین نمرات مقولۀ اصلی کد 22 و مقوله‌های فرعی آن از نگاه متخصصان97
نمودار 4-9: مقایسۀ میانگین نمرات مقولۀ اصلی کد 22 و مقوله‌های فرعی آن از نگاه متخصصان98
جدول 4-11: رتبه‌بندی مقوله‌ها (راهبردها) براساس میانگین نمرات در نگاه متخصصان98
جدول 4-12: بررسی لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت از جهت حضور و عدم حضور مقوله‌های عملی (راهبردها)99
جدول 4-13: بررسی کلی لایحه از جهت حضور یا عدم حضور مقوله‌های نظری براساس شاخص‌های فراوانی و درصد فراوانی نسبی102
نمودار 4-10: توزیع درصد فراوانی نسبی حضور و عدم حضور راهبردها (مقوله‌ها) در لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت103
جدول 4-14: بررسی قابلیت اطمینان تحلیل‌محتوای لایحه در بخش نخست104
فصل اوّل
کلیّات تحقیق
1ـ1ـ مقدمه
طراحی و تدوین الگویی برای پیشرفت که براساس مبانی بینشی و ارزشی اسلامی و همچنین با لحاظ شرایط زمانی و مکانی کشور با عنوان الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، چند سالی است که به یکی از دغدغه‌های اصلی دلسوزان نظام مطرح شده است. واژۀ پیشرفت به معنای حرکت رو به جلو، از طریق مبانی بینشی و ارزشی راهبری می‌شود؛ مبناهایی که از نگاه به خدا، انسان، جامعه و طبیعت سرچشمه می‌گیرد. این واژه دارای ابعاد متعددی است و علم و فناوری نیز به عنوان یکی از ابعاد اصلی و به عبارتی مهم‌ترین بعد پیشرفت، متأثر از همین مبانی بینشی و ارزشی می‌باشد؛ اصل، ارزش‌ها و اهدافِ پیشرفت است و پیشرفت علم و فناوری، در جهان امروز، ابزاری برای تحقّق این اهداف تلقّی می‌شود (تقوی، 1388). از آن‌جایی که مبانی بینشی و ارزشی حاکم بر علم و فناوری در جهان امروز، متفاوت از مبانی بینشی و ارزشی اسلامی‌می‌باشد، طراحی الگویی اسلامی برای پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری و با توجه به شرایط زمانی و مکانی کشور ایران ضرورت می‌یابد. همان طور که بیان شد، شرط تحقّق کامل الگوی اسلامی –ایرانی پیشرفت، مبنا قرار گرفتن اقتضائات اسلامی پیشرفت در تدوین و تهیّه الگو است؛ اقتضائاتی که برگرفته از مبانی بینشی و ارزشی اسلامی باشد.
از زمان مطرح شدن موضوع الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، تلاش‌هایی از سوی صاحبنظران حوزوی و دانشگاهی و همچنین مسئولین نظام در جهت تدوین این الگو صورت گرفته است. یکی از جدیدترین اقدامات در این خصوص، تدوین لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت توسط هیئت وزیران و بنابر پیشنهاد معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست‌جمهوری می‌باشد که قرار بود برای تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال شود و پس از تصویب مبنای برنامۀ ششم توسعه و برنامه‌های آتی توسعه در کشور باشد.
این پژوهش برآن است تا به بررسی مباحث مربوط به علم و فناوری، به عنوان مهم‌ترین بخش این لایحه، از جهت انطباق با اقتضائات اسلامی پیشرفت، هم در بعد نظری و هم در بعد اجرایی وعملی بپردازد.
1ـ2ـ بیان مسأله
موضوع پیشرفت و تدوین الگویی اسلامی ـ ایرانی برای آن، چند سالی است که در کشور مطرح شده است. طراحی، تدوین و تولید الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت، یک گام جهشی در مسیر تعالی ایران اسلامی است؛ طراحی الگویی متفاوت با الگوهای رایج پیشرفت و توسعه بر اساس مبانی و ارزش‌های اسلامی و متناسب با شرایط و امکانات و نیازهای بومی با ابتکار و تفکر ایرانی زیر بنایی‌ترین و بزرگترین ایده‌ایاست که به ابتکار رهبر فرزانه و دور‌اندیش انقلاب‌اسلامی مطرح شده است.
آنچه به عنوان الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت باید تولید و تدوین شود، در نهایت یک سند است. ولی این سند، تنها دارای ارزش و جنبۀ قانونی نیست بلکه دارای ارزش و جایگاه فکری هم هست، یعنی حاوی یک نظریه، اندیشه، فکر و منطق نو در باب پیشرفت است و ثانیا برترین سند فرادستی نظام تلقّی می شود که حتی بر اساس آن ممکن است مهندسی نظام و ساختارها و فرآیند‌های پیش بینی شده در قانون اساسی هم اصلاح و تکمیل شود.
خاستگاه و مبدا فکری و نظری این سندمبانی و ارزش‌های دین مبین اسلام است که از مبانی دینی، یعنی عقل و نقل و با فرآیندی اجتهادی و روش‌مند استنباط و استخراج می‌شود و مؤلفه‌ها و شاخص‌های پیشرفت را در سطوح و لایه‌های مختلف تبیین می‌کند و دلالت‌های راهنما و راهگشا برای الگو را در همه مراحل تحلیل طراحی و معماری، اجرا و تحقق و همچنین ارزیابی و داوری، ارائه می دهد (ذوعلم، 1391).
بر اساس ماده یک قانون برنامه پنجم توسعه دولت موظف بوده است که با همکاری سایر قوا الگوی توسعه اسلامی ـ ایرانی را تا پایان سال سوم برنامه، تدوین و جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه دهد. این الگو پس از تصویب در مجلس شورای اسلامی مبنای تهیه برنامه ششم و برنامه‌های بعدی قرار می گیرد. در این راستا دولت اقدام به تشکیل دبیرخانه‌ای درمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی نمود و دبیرخانۀ مزبور پس از مطالعات و هم‌اندیشی‌ها و در یافت نظرات مراکز فکری، اعم از حوزوی و دانشگاهی و قوای مختلف اقدام به تدوین پیش‌نویس لایحه الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت نمود. این لایحه برای تصویب به مجلس شورای اسلامی فرستاده شده است. این لایحه که جدید‌ترین سند الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت است، می‌بایستی دارای هماهنگی و انطباق قابل قبولی با اقتضائات اسلامی پیشرفت هم در بعد نظری و هم در بعد عملی یا اجرایی باشد. از آن جایی که یکی از ابعاد این الگو، پیشرفت در حوزه علم و فناوری می باشد، این پژوهش بر آن است تا با تحلیل این لایحه، به بررسی میزان هماهنگی آن با اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزه علم و فناوری بپردازد.
1ـ3ـ اهمیت و ضرورت موضوع
پس از پیروزی انقلاب‌اسلامی، تا پایان دورۀ دفاع مقدس، کلان‌نگری‌های منتهی به سند رسمی در کشور عملاً وجود نداشت. روشن است که تدوین قانون اساسی که به فاصله کمی از پیروزی انقلاب صورت گرفت را باید استثنا کرد. ولی پس از پایان جنگ، چند تجربۀ قابل توجه در کشور پدید آمده است که مهمترین آن‌ها را به شرح زیر برشمرد:
تدوین برنامه ایران 1400
این برنامه به مثابه یک برنامه بلندمدت در سال پایانی ریاست‌جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی تدوین شد و در دولت‌های بعد، هیچ گاه منشأ برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت قرار نگرفت.
اهمیّت یافتن سیاست‌های کلی نظام پیشنهادی مجمع تشخیص مصلحت نظام و سازوکار تدوین آن
با شروع به کار مجمع تشخیص مصلحت نظام در مرحله دوم حیات خود و براساس حکم مورخ 27/12/1357 مقام معظم رهبری مفاد بند اول و هشتم اصل 110 و مفاد اصل 112 قانون اساسی به ساحت اجرا کشانده شد و بدنبال آن مطالعه درباره سیاست‌های کلی نظام در موضوعات مختلف و ارائه پیشنهاد به رهبر معظم انقلاب به یکی از فعالیّت‌های رایج و اصل مجمع تشخیص مصلحت نظام و دبیرخانۀ آن تبدیل شد که نقش مهمی در شکل‌گیری و تثبیت تجربه کلان‌نگری و سیاست‌گذاری داشت.
مشخص شدن سازو کار تدوین و ابلاغ سیاست‌های کلی برنامه‌های توسعه
ظاهراً نخستین برنامۀ توسعه کشور بدون سیاست‌های کلی تدوین و ابلاغ شد و سیاست‌های کلی برنامه دوم توسعه نیز پس از تدوین ابلاغ شد و به شکل صوری به ابتدای برنامه افزوده شد ولی از برنامه سوم توسعه به این سو رفته رفته و با ابلاغ به موقع سیاست‌های کلی حاکم بر برنامه، گام دیگری در مسیر کلان‌نگریمنجر به سند رسمی در کشور برداشته شد.
تدوین سند چشم‌انداز بیست‌ساله کشور (ایران 1404ِِ)
این سند که عمده مطالعات آن در دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت گرفت در 13 آبان 1383 رسماً از سوی رهبری به رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و همزمان به رؤسای قوای سه‌گانه ابلاغ شد.
اندیشه و سازوکار تدوین سند‌های جامع‌نگر مانند نقشۀ جامع علمی کشور، مهندسی فرهنگی و مانند آن
یکی دیگر از تجربیات کشور در حوزۀ کلان‌نگریمنتهی به سند رسمی تدوین چند سند راهبردی در زمینه‌های مختلف است که شاید بتوان دو نمونۀ مهم در این زمینه را سند جامع علمی کشور و نقشه مهندسی فرهنگی کشور شمرد (الویری، 1391).
همان‌گونه که اشاره شد، پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و آماده شدن زمینه برای احیای دانشگاه و پیشرفت علمی کشور، تلاش بسیاری از جانب نهاد‌های مختلف در زمینۀ جهت‌دهی کلان پیشرفت در همه ابعاد آن به خصوص در بعد علم و فناوری، هماهنگ با اقتضائات اسلامی و شرایط بومی کشور، که منجر به احیای تمدن اسلامی گردد، انجام شده است ولی آن‌گونه که بیان شد، به دلیل ناقص بودن و همه‌جانبه نبودن این تلاش‌ها از یک سو و نبود اراده و عزم کافی از سوی نخبگان از سوی دیگر، به نتایج ملموس و چشمگیر و نهادینه‌ای منجر نشده است.

این شرایط و لزوم توجه به پیشرفت و استقلال کشور و از سوی دیگر تهدیدات خارجی که علم و تکنولوژی را وسیله‌ای برای سلطه بر کشور‌های اسلامی قرار داده اند، سبب شد که رهبری انقلاب به صورت مجدانه وارد عمل شده وبا دستور اکید به دست‌اندر‌کاران خواستار اهتمام جدی به این موضوع شدند. از سال 1385 رهبر معظم انقلاب طراحی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را به عنوان یک ضرورت برای کشور مطرح نمودند. ایشان 4 عرصۀ اساسی را در این الگو لحاظ نمودند که عبارت‌اند ازعرصه‌های فکر، علم، زندگی و معنویت. طراحی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به عنوان الگویی که فرادست نظام برنامه‌‌ریزی کشور قرار می گیرد و سمت و سویی بر مبنای آموزه‌های اسلام را به این نظام می دهد از ضروریات حتمی برای جهتگیری درست برنامه‌های توسعه ای کشور بر اساس جها‌ن‌بینی، مکتب، فرهنگ، ارز شها و مقتضیات کشور و نظام میباشد تا از حرکات بی‌هدف و زیگزاگی و ورود سلیقه‌های حزبی وگروهی در امر برنامه‌ریزی و توسعۀ کشور ممانعت نماید. خودِ این الگو، به سمت آرمان‌های اسلامی و سعادت انسان و جامعه، در نظامی اسلامی تنظیم می گردد (وکیلی، 1391).
اسلامی و ایرانی بودن الگو؛ معنا و مفهوم
در بیان این مفهوم نظرات مختلفی ارائه شده است که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
الگوى پیشرفت، ظرفى دارد و آن اسلامى و ایرانى بودن آن است. این ظرف اسلامى و ایرانى ازهم جدا نیست. اسلام به ایرانى هویّت بخشید و ایرانى نیز موجبات گسترش اسلام را فراهم نمود. اسلامى بودن الگو ناظر به مبانى اندیشه، جهان بینی، اهداف میانى و نهایى، ارزشها و روشهاست که از اسلام مایه می گیرد. هر ملتى بخواهد از الگوى توسعه سرمشق بگیرد، باید ویژگی‌های جغرافیایى، انسانى، سیاستی، اقتصادى، فرهنگى و فرصتها و تهدیدهاى خود را در اصلاح الگو مدّ نظر قرار دهد، پس ایرانى بودن الگو امرى اجتناب‌ناپذیر است (مصباحی مقدم، 1389). رهبری معظم نیز از همان ابتدا به در جلسات و گردهمایی‌های مختلف به فراخور شرایط به شرح و تبیین مؤلفه‌های مختلف این اصطلاح پرداختند. ایشان در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی الگو (10/9/۱۳۸۹) هدف از تدوین این الگو را این گونه بیان فرمودند: پیشرفت کشور و تحولى که به پیشرفت منتهى میشود، باید طورى برنامه‏ریزى و ترتیب داده شود که انسان بتواند در آن به رشد و تعالى برسد؛ انسان در آن تحقیر نشود. هدف، انتفاع انسانیّت است، نه طبقه‏اى از انسان، حتّى نه انسانِ ایرانى. پیشرفتى که ما می‌خواهیم بر اساس اسلام و با تفکّر اسلامى معنا کنیم،  فقط براى انسان ایرانى سودمند نیست، چه برسد بگوئیم براى طبقه‏اى خاص. این پیشرفت،  براى کلّ بشریت و براى انسانیت است. در  دیدار روسای سه قوه و مسئولان و مدیران بخشهای مختلف نظام (۱۳۸۷/۰۶/۱۹) بیان می دارند: ما فرقمان با بقیّه‏ گروه‏هایى که در کشورهاى مختلف مى‏آیند یک رژیمى را تغییر می‌دهند، بر سر کار مى‏آیند و قدرت را به دست می‌گیرند، این است که ما آمدیم براى اینکه یک جامعۀ اسلامى به وجود بیاوریم؛ ما آمدیم تا حیات طیّبۀ اسلامى را براى کشورمان و براى مردممان بازتولید کنیم؛ آن را تأمین کنیم. و اگر بخواهیم با یک نگاه وسیع‌تر نگاه کنیم، چون بازتولیدِ حیات طیّبۀ‏ اسلامى در کشور ما می‌توانست و می‌تواند همچنان الگویى براى دنیاى اسلام شود، در واقع آمدیم براى اینکه دنیاى اسلام را متوجه به این حقیقت و این شجرۀ طیّبه بکنیم؛ ما براى این آمدیم. هدف، جز این چیزدیگرى نبود، الآن هم هدف جز این چیز دیگرى نیست. نظام اسلامى، نظامى است بر پایه‏ى مبانى اسلام. هر جا که توانسته‏ایم وضع موجود و ساختار کنونى نظام خودمان را بر پایه‏ اسلام قرار بدهیم،  این خوب است، مطلوب است؛ هر جا نتوانستیم، سعى ما باید این باشد که آن را بر همان پایه و مبناى اسلامى قرار بدهیم؛ از او نباید تخطّى کنیم. این هدف ماست.
ایشان در در دیدار دانشجویان دانشگاه فردوسى مشهد (۱۳۸۶/۰۲/۲۵) در توضیح اسلامی ـ ایرانی بودن الگو بیان می‌دارند: ما باید پیشرفت را با الگوى اسلامى – ایرانى پیدا کنیم. این براى ما حیاتى است. چرا می‌گوییم اسلامى و چرا میگوییم ایرانى؟ اسلامى به خاطر اینکه بر مبانى نظرى و فلسفى اسلام و مبانى انسان‏شناختى اسلام استوار است.  چرا میگوییم ایرانى؟ چون فکر و ابتکار ایرانى، این را به دست آورده؛ اسلام در اختیار ملت‌هاى دیگر هم بود. این ملت ما بوده است که توانسته است یا می‌تواند این الگو را تهیه و فراهم کند. پس الگوى اسلامى -ایرانى است. البته کشورهاى دیگر هم از آن، بدون تردید استفاده خواهند کرد؛ همچنانى که تا امروز هم ملت ما و کشور ما براى بسیارى از کشورها در بسیارى از چیزها الگو قرار گرفته، اینجا هم یقیناً این الگو مورد تقلید و متابعت بسیارى از ملتها واقع خواهد شد.
همانگونه که اشاره شد پس از پیروزی انقلاب اسلامی و دینی در ایران، ضرورت و امکان دینی شدن زندگی فردی، جمعی و اجتماعی مردم بیش از همه دغدغۀ مردم، اندیشمندان، مسلمانان و رهبران حکومت اسلامی بوده است. لذا آنگاه که از الگوى اسلامى و دینى سخن گفته می‌شود، قاعدتا الگویى مد نظر ماست که داراى مبانى، ساختار، محتوا و اهداف دینىِ اسلامى بوده و را ه‌هاى وصول به اهداف را در چارچوب فهم دینى و یا آنچه امروز بنام علم دینى نامبرداه شده است، فراهم آورد (ابطحی، منتظر، (1391) ص 125)
بیان این نکته ضروری است که جغرافیای ایران تاثیری در مبانی پیشرفت در عرصه‌های مختلف، از جمله عرصۀ علم و فناوری ندارد بلکه ایران، ظرفی برای پیشرفت و تحوّل می باشد؛ چرا که اسلام و مبانی آن در پیشرفت یک حقیقت فراجغرافیایی بوده و محدود به یک زمین و منطقه نیست همان‌طور که کلام وحی و پیامبری منحصر به یک مکان و سرزمین خاصی نیست. و پرواضح است یک حقیقت فراجغرافیایی اگر بخواهد در یک منطقه و با خصوصیّات انسان‌های متفاوت پیاده شود چگونگی آن رنگ و شکل خاص به خود را خواهد داشت. همان‌طور که کلام وحی به حسب نوع توانایی، فهم و ادراک مردم بیان می شد؛ و کار فقیهان تطبیق حقیقت جامع و فراگیر دین با شرایط و خصوصیّات زمان و مکان می باشد. پیشرفتی که با اقتضائات جهان‌بینی اسلامی بنا شده باشد، پیشرفتی حقیقی است و دارای ویژگی‌های زیر است:
پیشرفتی که نگاهش تنها به یک بعد از وجود انسان و آن هم به صورت ناقص نیست. پیشرفتی است که مبانیش با لحاظ مؤلّفه‌های متعددی از جمله موارد زیر تدوین شده است:
تعدّد ابعاد و مراتب هستی که انسان با آنها در ارتباط است یعنی رابطۀ انسان با خدا، رابطۀ انسان با عالَم غیب، رابطۀ انسان با معاد، رابطۀ انسان با محیط طبیعی، رابطۀ انسان با محیط اجتماعی، رابطۀانسان با خود، رابطۀانسان با ابزار و فناوری، پیوند انسان و توسعه‌یافتگی و پیشرفت، جایگاه فطرت در شناخت انسان به مثابه موضوع توسعه، ویژگی‌های جهان هستی (الویری، 1391).
پرواضح است که این پیشرفت، پیشرفتی خواهد بود که نه‌تنها انسان به رشد و تکامل می رسد بلکه همه‌ی لایه‌های هستی و جهان به سمت رشد خواهند رفت؛ پیشرفتی نخواهد بود که نتایج ناخواستۀ جهان کنونی همچون آلودگی محیط‌ زیست، برهم زدن نظم طبیعت، تولید سلاح‌های کشتارجمعی و کشتار انسان‌ها، بحران هویت، بحران عدم آرامش و انواع بیماری‌های روانی وغیره را در پی داشته باشد.
جدید ترین اقدام در جهت تدوین سندی رسمی در راستای الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت، لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت می باشد.
بر اساس ماده یک قانون برنامه پنجم توسعه دولت موظف بوده است که با همکاری سایر قوا الگوی توسعۀ اسلامی ایرانی را تا پایان سال سوم برنامه، تدوین و جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه دهد. این الگو پس از تصویب در مجلس شورای اسلامی مبنای تهیه برنامه ششم و برنامه‌های بعدی قرار می گیرد.
در این راستا دولت اقدام به تشکیل دبیرخانه‌ای در معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبری نمود و دبیرخانه مزبور پش از مطالعات و هم‌اندیشی‌ها و دریافت نظرات مراکز فکری، اعم از حوزوی و دانشگاهی و قوای مختلف اقدام به تدوین پیش‌نویس لایحه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نمود. این لایحه برای تصویب به مجلس شورای اسلامی فرستاده شده است. با توجه به تأکیدات رهبر معظم انقلاب مبنی بر گفتمان‌سازی و تفکر همه‌جانبه و عمیق همراه با بازاندیشی‌های مستمر، لازم است مراکز فکری و علمی و حوزوی با بهره گیری از ظرفیت نخبگان، اسناد الگو را مورد بررسی قرار داده و به صورت مداوم بر غنای آن بیفزایند. لایحۀ مذکور یکی از اسناد الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت می باشد، پس بایدمنطبق با چارچوب و اهداف الگو باشد، چرا که این لایحه می‌بایست عهده‌دار جهت‌دهی و راهبری پیشرفت، در عرصه‌های مختلف براساس مبانی نظری و عملی اسلامی باشد. عرصه های فکر و تولید علم و فناوری دو عرصه ابتدایی و مهم‌ترین عرصه های این الگو به‌شمار می آیند و به نظر نویسنده تقدّم این دو بر عرصه های زندگی و معنویت نشان‌دهنده زیرساخت بودن علم فناوری در همه ی ابعاد الگو می باشد. پس تحلیل لایحۀ مذکور از جهت توجه به مبانی و اقتضائات پیشرفت، در عرصۀ علم و فناوری با هدف تحلیل و بررسی کاستی‌های احتمالی و ارائه پیشنهادات کاربردی در جهت رفع این کاستی‌ها در اسناد بعدی الگو، بیش از پیش ضروری و الزامی می‌گردد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

1ـ4ـ اهداف تحقیق
1ـ4ـ1ـ هدف اصلی تحقیق
هدف اصلی تحقیق، تحلیل محتوای لایحۀ الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت، به عنوان یکی از جدیدترین اسناد الگو با توجه به اقتضائات اسلامی پیشرفت، در حوزۀ علم و فناوری می‌باشد.
1ـ4ـ2ـ اهداف فرعی تحقیق
شناسایی اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری
آسیب‌شناسی لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت از جهت توجّه به اقتضائات اسلامی پیشرفت، در حوزۀ علم و فناوری
دستیابی به راهبردهای مناسب در جهت رفع آسیب‌های موجود در اسناد بعدی الگو
1ـ5ـ سؤالات تحقیق
1-5-1 سؤال اصلی
1. آیا به اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزه علم و فناوری، در لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت، توجّه شده است؟
1-5-2 سؤالات فرعی
اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری چیست؟
محتوای لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت تا چه میزان به اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری توجّه کرده است؟
کدام‌یک از اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری، مبنای تدوین این لایحه نبوده است؟
1-6- روش‌شناسی پژوهش
1-6-1 نوع پژوهش
پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. روش اصلی این پژوهش، تحلیل محتوا می‌باشد.
1-6-2 جامعۀ آماری
جامعۀ آماری این پژوهش، اساتید و صاحب‌نظران رشته‌های مرتبط با فلسفۀ علم و فناوری، سیاست‌گذاری علم و فناوری، فلسفۀ اسلامی و همچنین دین‌پژوهی می‌باشند که آشنایی کافی با الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت و مبانی آن داشته باشند.
1-6-3 نمونۀ پژوهش و روش نمونه‌گیری
نمونۀ این پژوهش، 30 نفر از صاحب‌نظران و متخصصان در حوزه‌های فلسفۀ علم و فناوری، سیاست‌گذاری علم و فناوری، فلسفۀ اسلامی و دین‌پژوهی می‌باشد. منظور از متخصص در این قسمت، اشخاصی هستند که دارای مدرک دکتری بوده و یا دانشجوی دکتری باشند؛ تذکر این نکته ضروری است که 13.3% افراد دانشجوی دکتری و 76.7% دارای مدرک دکتری هستند. روش نمونه‌گیری، نمونه‌گیری هدفمند-دردسترس می‌باشد.
1-6-4 روش گرد‌آوری اطلاعات و داده‌ها
روش اصلی گرد‌آوری اطلاعات در این پژوهش، کتابخانه‌ای وپیمایشی می‌باشد؛ بدین‌صورت که در مرحله اول با مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی، اطلاعات مورد نیاز در رابطه با پژوهش جمع‌آوری شد. محتوای جمع‌آوری شده هم به عنوان مبانی نظری و پیشینه تحقیق، مورد استفاده قرار گرفت و هم با جمع‌آوری این اطلاعات و تحلیل آن‌هامقوله‌های اصلی تحلیل‌محتوا ساخته ‌شد. این مقوله‌ها دارای دوبخش اصلی هستند. بخش اول که همان اقتضائات نظری پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری از دیدگاه اسلام می‌باشد، دارای مستندات قرآنی و روایی است و در نتیجه نیاز به اعتبار‌سنجی یا راستی ‌آزمایی ندارند. ولی بخش دوم که اقتضائات عملی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری با جهان‌بینی اسلامی یا به عبارتی راهبردهای عملیاتی حرکت به سوی الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری می‌باشد، از طریق پرسشنامه با نخبگان و متخصصان در حوزه‌های مرتبط اعتبارسنجی شد.
1-6-5 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات در این پژوهش توصیفی-تحلیلی می باشد که در تحلیل‌محتوا از طریق شمارش فراوانی حضور رخداد مقوله‌های مورد نظر، پس از خواندن محتوا انجام می‌شود. برای هریک از مقوله‌ها به تفکیک بخش‌های اصلی لایحه و همچنین بند‌های آن، جدول فراوانی تهیه شده و پس از بررسی فراوانی‌ها و گرفتن درصد از آن‌هاَ، نتایج بدست آمده تفسیر شدهمچنین در انتها محقق با استفاده از اطلاعات بدست‌آمده و استدلال منطقی به تحلیل داده‌های بدست‌آمده می پردازد و پیشنهادات لازم را ارائه ‌داده شد.
1ـ6ـ تعریف مفاهیم و واژه‌های اختصاصی پژوهش
لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانیپیشرفت:
لایحه‌ای که براساس ماده 1 قانون برنامۀپنجم توسعه، توسط دبیرخانۀ مربوطه در معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی پس از مطالعات و هم‌اندیشی ها و دریافت نظرات مراکز فکری، اعم از حوزوی و دانشگاهی و قوای مختلف تدوین شده است. این الگو پس از تصویب در مجلس شورای اسلامی، مبنای تدوین برنامۀ ششم و برنامه های بعدی قرار خواهد گرفت. این لایحه در 21 ماده و 2 تبصره تنظیم گردیده است.
اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری:
اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزۀ علم و فناوری را در دو بُعد می‌توان بررسی کرد:
بُعد نظری: قبل از توضیح این اصطلاح لازم است مقدمه‌ای در این‌باره بیان شود:
برای شکل‌گیری و توسعۀ دانش و فناوری، افزون بر شناخت وضع موجود و ترسیم وضع مطلوب، مبانی بینشی و ارزشی که ریشه در مکتب‌های فکری دارند نیز نقش مهمی را ایفا می‌کنند. در طراحی نظام علم و فناوری هر کشور، نمی‌توان مبانی و زیرساخت‌های فکری را در آن کشور نادیده گرفت. در این بُعد منظور از اقتضائات اسلامی پیشرفت، در حوزۀ علم و فناوری، همان مبانی بینشی و ارزشی اسلامی است که می‌بایست ناظر بر ساختار نظام علم و فناوری باشد. مبانی بینشی ناظر به امور هستی‌شناسانه است که به صُوَرِ مختلف، نظام علم و فناوری را تحت تأثیر قرار می‌دهد و مبانی ارزشی بایدها و نبایدهای حقوقی و اخلاقی‌اند که به رفتارها در راه دستیابی به غایات سامان می‌دهند؛ متکفّل بیان مبانی ارزشی، مکاتب اخلاقی هستند که در آن‌هاهرآنچه به سود و کمال انسان باشد باارزشند و هرچه مانع رسیدن انسان به کمال مطلوب یا سعادت باشد ضد ارزش به شمار می‌آیند. آنچه در این پژوهش به عنوان مبانی بینشی و ارزشی اسلامی آورده می‌شود، مجموعۀ بینش‌‌ها و ارزش‌هایی است که ریشه در منابع دین اسلام داشته و پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم آن‌ها را تبیین و تفسیر کرده‌اند و می‌بایست ناظر بر نظام علم و فناوری قرار گیرد (مجموعۀ مطالعات پشتیبان سند تحول راهبردی علم و فناوری کشور، 1389).
بُعد عملی: افزون بر شناسایی مبانی بینشی و ارزشی اسلامی که می‌بایستی ناظر بر نظام علم و فناوری در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت باشد، راهبردهای حرکت به سمت تولید علم و فناوری با لحاظ آن مبانی نیز ضروری است؛ به عبارت دیگر، یافتن آن مبانی و ارائه آن، بدون تلاش در جهت حرکت به سمت تولید علم و فناوری بر اساس آن مبانی، کاری ابتر و بی‌ثمر است. منظور از اقتضائات اسلامی پیشرفت در بعد عملی، همان راهبردهای حرکت به سمت تحقّق اهداف الگو می‌باشد. این راهبردها با الهام از نظرات نخبگان در حوزه‌های مرتبط بدست‌آمده و در این تحقیق از طریق پرسشنامه، اعتبارسنجی آن‌ها انجام می‌پذیرد و در نهایت لایحۀ مذکور از جهت توجه به این راهبردها مورد سنجش قرار خواهد گرفت.
فصل دوم
ادبیات موضوع و مبانی نظری پژوهش
2-1 مقدمه
فصل حاضر دارای 4 بخش اصلی است. بخش اول، به بیان مفاهیم و اصطلاحات مورد استفاده در این پژوهش پرداخته می شود. از آن‌جایی که شناخت مبانی علم و فناوری جدید و مقایسۀ آن با مبانی علم و فناوری از دیدگاه اسلام یکی از پیش‌نیاز های این پژوهش در نظر گرفته شده است، دربخش دوم، ابتدا با استفاده از منابع موجود و نظر اندیشمندان اسلامی و غیر اسلامی، به صورت خلاصه، علم جدید، شاخصه‌ها، ویژگی‌ها و در نهایت چالش‌ها و پیامدهای آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت. با شناخت چالش‌ها و پیامدهای علم جدید و در ادامه شناخت دین و جامعیت آن، ضرورت حرکت به سمت الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت در عرصۀ علم و فناوری یا همان تولید علم و فناوری براساس مبانی بینشی و ارزشی اسلامی تبیین خواهد شد. در مرحلۀ بعد با استفاده از آیات و روایات و منابع حکمت اسلامی و همچنین آراء دانشمندان اسلامی مفهوم علم‌دینی و فناوری‌ دینی یا به عبارتی علم و فناوری ایجاد شده براساس مبانی بینشی و ارزشی اسلامی ارائه خواهد شد. در بخش سوم، مبانی بینشی و ارزشی اسلامی که می‌بایست در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت ناظر بر علم و فناوری باشد، همراه با مستنداتشان که همگی، آیات و روایات رسول اکرم (ص) وامامان معصوم می‌باشد به صورت مفصل بیان می‌شود. از این مبانی به عنوان اقتضائات نظری پیشرفت علم و فناوری از دیدگاه اسلام، در فصل 4 برای تحلیل لایحۀ الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت استفاده خواهد شد. بخش پایانی این فصل، به تحقیقات قبلی در رابطه با الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت اختصاص دارد. در این بخش خلاصه‌ای از تحقیقات انجام شده همراه با نتایج آن‌ها، به عنوان پیشینۀ پژوهش ارائه خواهد شد.
2-2 مفاهیم و اصطلاحات:
پیش از ورود به بحث، در ابتدای کار می‌بایست به صورت مختصر به بیان تعاریف و اصطلاحات مورد استفاده در این پژوهش پرداخت. از آن‌جا که برخی از این واژگان ممکن است معانی مختلفی را برای خواننده تداعی کند، تبیین معنای مورد نظر پژوهشگر در آغاز این پژوهش ضرورت می‌یابد.
2-2-1 لایحه
لایحه، پیشنهادی است که از سوی هیأت دولت به صورت قانونی به مجلس ارائه می‌شود. لوایح قانونی پس از تصویب در هیأت وزیران به مجلس ارائه می‌گردد.
2-2-2 الگو
در رابطه با تعریف این واژه، اظهار‌نظر‌های مختلفی وجود دارد ولی از مجموع اظهار‌نظر‌ها می‌توان برداشت نمود که الگو به یکی از چهار معنی زیر به کار می‌رود:
نقشه راه- پاره‌ای اظهار‌نظرها دربارۀ مفهوم الگو به گونه‌ای است که الگو را به مثابه یک نقشۀ راه در نظر گرفته‌است. از این اظهار‌نظرها می‌توان برداشت نمود، در باور این افراد، الگو مجموعه‌ای از برنامه‌های خرد‌ و کلان و زمان‌مند برای رسیدن به نقطۀ مطلوب است. روشن است که این نگاه به مفهوم الگو، الگو را در حد یک برنامه و حداکثر یک برنامۀ بلند‌مدت تنزّل می‌دهد و به نظر می‌رسد از ظرفیت کافی برای بر‌آوردن همهۀ آن‌چه از الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت انتظار می‌رود، برخوردار نیست.
سرمشق- گاه واژۀ الگو به معنای نمونه‌ای قابل پیروی به کار می‌رود. در بسیاری از کاربرد‌های روزانه و در مواردی مانند الگو بودن معصومان علیهم‌السلام و یا الگوی خیاطّی و مشابه آن، الگو به همین معنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مفهوم واژۀ الگو نمی‌تواند مقصود از الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت را بنمایاند، چرا که ما هنوز نمونۀ تحقّق یافته‌ای برای پیشرفت اسلامی ـ ایرانی پیش رو نداریم تا آن را سرمشق خود قرار دهیم.
نظریۀ سیاستی- مفهوم دیگری برای الگو در نظر گرفته ‌‌شده‌است و از سوی برخی صاحب‌نظران و معطوف به الگوی اسلامی‌ایرانی پیشرفت بیان شده‌است، الگو را به مفهوم نظریّه‌ای برآمده از کلان نظرّیه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مانند آن در نظر گرفته‌ است که معطوف به یک یا چند مسألۀ اجتماعی و راهکار‌های مداخلۀ حکومت برای حل آن را پیشنهاد می‌دهد. به نظر می‌رسد این دیدگاه نیز بر آورندۀ مقصود ما نباشد، زیرا یک نظرّیۀ سیاستی هرچند مبتنی بر پایه‌های معرفتی و روش‌شناختی ویژۀ خود است، اما اصراری برای تولید مبانی معرفتی ویژه ندارد بلکه از مبانی معرفتی موجود بر‌می‌آید و در موضوع الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت مسألۀ اصلی و نقطۀ عزیمت بازخوانی مبانی معرفتی موجود متناسب با نیاز‌های‌جدیدو به گونه‌ای قابل اجرا در شرایط زمانی و مکانی کنونی است.
مدل1- برخی کاربرد‌های واژۀ الگو، این واژه را به معنای بازنمود مفاهیم مختلف و رابطۀ بین آن‌ها در نظر گرفته‌است. در این برداشت که بیشتر در پیوند با نظریّه‌ها به کار می‌‌رود، الگو یک مدل بر‌آمده از نظریه و نشانگر اجزای آن و چگونی پیوند میان آنهاست. به نظر می‌رسد این تعریف از الگو واقع‌گرایانه‌ترین برداشت از این واژه متناسب با الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت باشد (الویری، (1391) صص 143-142) در این تعریف الگو در معنای راهنمای‌ عمل می‌باشد، بدین صورت که تجویزهایی ارائه می‌دهد که در صورت عمل به آن‌ها، می‌توان تصوّر نمود که ما را به هدفی که در آن الگو نهفته است، می‌رساند (تقوی، 1388).
2-2-3 اسلامی و ایرانی بودن الگو
در این تعریف وجه اسلامیّت الگو نیز نظرات مختلفی ارائه شده است که مهم‌ترین آن‌ها موارد زیر می‌باشند:
اسلامیبودن الگو ناظر به مبانی اندیشه (جهان‌بینی) اهداف میانی و نهایی، ارزش‌ها و روش‌هاست که از اسلام مایه می‌گیرد (مصباحی مقدّم، (1389) ص 221).
دیگری بیان می‌دارد از آن‌جا که خاستگاه و مبدأ فکری این الگو مبانی و ارزش‌های اسلام ناب محمّدی است و این مبانی می‌بایستی از منابع دینی- یعنی عقل و نقل- و با فرآیندی اجتهادی و روش‌مند استنباط و استخراج شود و شاخصه‌ها و مؤلفه‌ها‌ی پیشرفت را در سطوح و لایه‌های مختلف تبیین کند و دلالت‌های راهنما و راه گشا را برای الگو، در همۀ مراحل تحلیل و پژوهش، طراحی و معماری، اجرا و تحقّق و همچنین ارزیابی و داوری ارائه دهد، الگو متصف به صفت اسلامیِّت می‌باشد (ذوعلم، 1391).
قید ایرانی‌ بودن نیز ناظر به این‌است که باید در زمینۀ پیشرفت، شرایط و زمان و مکان را نیز در نظر گرفت؛ به عبارت دیگر، اسلام خود کامل است ولی از آن‌جایی که در مقطع معیّنی این الگو اجرا می‌شود، باید ویژگی‌های زمانی و مکانی و ظرف تحقّق آن نیز به دقت لحاظ شود (هادوی تهرانی، (1390) ص 10). بنابر‌این اگر اسلامیبودن جامعیّت الگوست، ایرانی بودن، واقعیِّت آن را تأمین می‌کند (عرب، (1390) ص 195).
با توجه به مطالب بالا می‌توان الگوی اسلامی ـ ایرانی را الگویی دانست که بر اساس مبانی بینشی و ارزشی اسلامیبناشده‌است و قرار است در ظرف مکانی ایران و با توجه به شرایط زمانی فعلی این کشور به اجرا درآید.
2-2-4 پیشرفت2
واژه پیشرفت معادل واژه توسعه3 در ادبیات علمیکلاسیک و مرسوم است. واژه توسعه از ادبیات علمیغرب به عاریت گفته ‌شده‌است. در این ادبیات توسعه‌یافتگی و راهبرد‌های آن که مبتنی بر شکّاکیّت و انکار خداوند، اصالت فرد، اصالت مادِّه، اصالت تجربه می‌باشد، تفسیر خاصی از سعادت انسان و جامعه، تفسیر و تبیین شده است. علّت انتخاب واژه پیشرفت به جای توسعه، احتراز از بار بینشی و ارزشی همراه واژه توسعه است.
در تعریفی عام که براساس همۀ بینش‌ها و منش‌ها درست است، پیشرفت عبارت‌ است از حرکت از وضع موجود به سمت وضع مطلوب. بر این اساس الگوی پیشرفت می‌بایست مشتمل بر سه امر باشد:
تحلیل وضعیت موجود؛
تبیین وضعیت مطلوب؛

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید